Anafikir ve Konu Nedir ?

Konu ve anafikir birbirinen çok karşılaştırılan iki kavramdır. Çoğu zaman öğrenci konu yerine anafikir, anafikir yerine konuyu söyler. Bu ikisini iyi anlayabilmek için şu örneği dikkatlice okumanızı öneriyorum. Örnekten sonra konu ve anafikir nedir açıklamasını yapacağım.

Örnek : Diyelim ki ben Sivas’ın Altınyayla ilçesinden Sivas merkeze gitmek isteyen biriyim.

Soru 1: Amacım ne ?

Cevap : Sivas’a gitmek.

Soru 2 : Sivas’a gitmek için hangi araçları kullanabilirim ?

Cevap : otomobil, otobüs, kendime çok güvenirsem bisikletle gidebilirim, denizimiz olsaydı gemiyi tercih edebilirdim.

Yukarıdaki örnekte dikkat ettiyseniz bir tane amaç var bizi bu amaca götürebilecek çeşitli araçlar var. işte okuduğumuz metinler bizi amaca götürmek isteyen araçlardır. Bir metinle bize verilmek istenen mesaj, asıl anlatılmak istenen şey (yani amaç) anafikirdir. Bu amaca ulaşmak için kullanılan metinde (araç) anlatılanlar ise konudur. Yani bütün metinler aslında bize bir mesaj vermek ister, bu mesajı verebilmek içinde farklı senaryolar kullanır. Şimdi bu anlatılanları bir örnek üzerinde açıklayalım:

- Ben insanlara hırsızlığın kötü bir şey olduğunu anlatmak istiyorum ( anafikir-amaç)

- Bu amacıma ulaşmak için bir çocuğun hırsızlık yapıp daha sonra hırsızlık yaptığı insanların durumunu görünce pişman olmasını kullanabilirim. ( konu-araç)

- Bu amacıma ulaşmak için sürekli hırsızlık yapan birinin günün birinde bilge bir insanla tanışıp onun sözlerinden etkilenerek hırsızlık yapmaktan vazgeçmesini anlatarak da ulaşmak isteyebilirim. (konu-araç)

- Ya da bu konuyla ilgili bir fabl oluşturabilirim. ( konu-araç)

Konu ve anafikir sorularda nasıl karşımıza çıkar ?

1. Okuduğunuz paragrafın konusu/anafikri nedir ?

2. metinde asıl anlatılmak istenen nedir ?

3. metinde verilmek istenen mesaj nedir ?

4. metinden çıkarılabilecek en kapsamlı yargı nedir ?

Yardımcı Fikir Nedir ?

Bir metinde anafikri destekleyen diğer düşüncelere yardımcı fikir denir. Yani yardımcı fikir, anafikir dışında metinden çıkarılan diğer düşüncelerdir. Metinlerde anafikir bir tane olmasına rağmen çok sayıda yardımcı düşünce vardır.

Yardımcı fikir sorularda nasıl karşımıza çıkar ?

1. Parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmiştir/değinilmemiştir ?

2. Parçadan hangisi çıkarılır/çıkarılamaz ?

3. Bu sözleri söyleyen biri için hangisi söylenebilir/söylenemez ?