Anasayfa / 8. SINIF

8. Sınıf Yazım Kuralları Konu Anlatımı

8. sınıf Türkçe dersi ve LGS için Yazım Kuralları konusunu bu sayfada Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kuralları esas alınarak hazırlanmış ayrıntılı açıklamalar ve özgün örneklerle bulabilirsiniz. Konu; büyük harfler, sayılar, kısaltmalar, birleşik kelimeler, ikileme ve pekiştirmeler, de, ki, mi, ile, ek-fiil ve düzeltme işareti başlıklarıyla anlatılmıştır.

Kurallar tablolar hâlinde verilmiş, örneklerde dikkat edilmesi gereken yazımlar kırmızı ve altı çizili gösterilmiştir. Sayfada ayrıca sık yapılan yanlışlar, LGS tipi örnek sorular, etkinlik ve sıkça sorulan sorular yer almaktadır.

🗺️ Kavram Haritası

YAZIM KURALLARI

Bir kutucuğa tıklayarak ilgili bölüme gidebilirsiniz.

1. Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler

KuralÖrnek
Cümleler büyük harfle başlar. İki noktadan sonra gelen cümle de büyük harfle başlar.Babam bana şunu öğütledi: Sözünün eri ol.
Kişi adları, soyadları, takma adlar ve lakaplar büyük harfle başlar.Ali Kuşçu, Köroğlu
Kişi adlarından önce veya sonra gelen unvan, rütbe ve saygı sözleri büyük harfle başlar.Prof. Dr. Ayşe Yılmaz, Kemal Bey, Yüzbaşı Ahmet
Millet, dil, din ve devlet adları büyük harfle başlar.Türk, Özbekçe, Türkiye Cumhuriyeti
Kıta, bölge, il, ilçe, köy, semt adları büyük harfle başlar.Avrupa, Ege Bölgesi, Ürgüp
Dağ, göl, deniz, nehir gibi tür bildiren sözler ad içinde geçerse büyük harfle başlar.Uludağ, Tuz Gölü, Marmara Denizi, Sakarya Nehri
Yapı, kurum, kuruluş ve kanun adlarındaki her sözcük büyük harfle başlar.Galata Kulesi, Türk Tarih Kurumu
Kitap, dergi, gazete ve sanat eseri adlarının her sözcüğü büyük harfle başlar.Safahat, Yaban
Tarihî olay, çağ ve dönem adları ile bayram, anma ve kutlama günleri büyük harfle başlar.Çanakkale Savaşı, Cumhuriyet Bayramı
Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.29 Ekim 1923 Pazartesi
Gezegen ve yıldız adları büyük harfle başlar.Jüpiter, Satürn, Dünya

⚠️ Uyarı

Küçük harfle başlayan durumlar (TDK):

  • Akrabalık sözcükleri unvan veya lakap değilse küçük harfle başlar: Zehra teyze, Murat abi
  • Özel ada dahil olmayan “il, ilçe, köy” sözleri küçük harfle başlar: Nevşehir ili, Ürgüp ilçesi
  • Yön bildiren “doğu, batı” sözleri küçük harfle başlar: Ankara’nın batısı
  • “Dünya, güneş, ay” gezegen anlamı dışında kullanılırsa küçük harfle başlar: Bütün dünya bu maçı izledi.
  • Eser adlarındaki “ve, ile, ya, veya, ki, da, de, mı, mi” küçük harfle yazılır: Suç ve Ceza
  • Tarih bildirmeyen ay ve gün adları, para birimleri ve özel adların yeni anlam kazandığı sözler küçük harfle başlar: her cuma, lira

2. Sayıların Yazımı

KuralÖrnek
Saat, para tutarı, ölçü ve istatistik verileri rakamla yazılır.Konser saat 20.30’da başlayacak. Bilet fiyatı 150 lira.
Birden fazla sözcükten oluşan sayılar ayrı yazılır.dört yüz elli altı
Dört veya daha çok basamaklı sayılar sondan üçlü gruplara ayrılır, aralarına nokta konur.2.450.000
Kesirli sayılarda tam kısım ondalık kısımdan virgülle ayrılır.3,75
Yüzde işaretiyle sayı arasında boşluk bırakılmaz.%35
Sıra sayıları rakamla yazılırken nokta veya kesme işaretli ek kullanılır. Ek kullanılınca ayrıca nokta konmaz.8. sınıf / 8’inci sınıf (8.’inci yazılmaz.)
Üleştirme sayıları rakamla değil, yazıyla yazılır.Her öğrenciye beşer soru verildi. (5’er yazılmaz.)
Tarihî olaylar, yüzyıllar ve hükümdar adları için Romen rakamları kullanılır.XIX. yüzyıl, III. Ahmet
Zorunlu olmadıkça cümle rakamla başlamaz.—

3. Kısaltmaların Yazımı

KuralÖrnek
Kuruluş, ülke ve kitap adlarında her sözcüğün baş harfi büyük yazılarak kısaltma yapılır, nokta konmaz.TBMM, ABD (Geleneksel “T.C.” bunun dışındadır.)
Ölçü birimlerinde uluslararası kısaltmalar kullanılır.km, kg, cm
Özel ad, unvan ve rütbe kısaltmalarında baş harf büyük, cins adlarda küçük yazılır.Dr., Prof. / sok., cad.
Büyük harfli kısaltmalara gelen ekler son harfin okunuşuna göre yazılır.TDK’den (ke), MEB’e (be), TRT’ye (te)
Küçük harfli kısaltmalara gelen ekler kısaltmanın tam okunuşuna göre yazılır.km’den (kilometreden), kg’ı (kilogramı)
Sözcük gibi okunan kısaltmalara gelen ekler okunuşa göre yazılır.NATO’ya, UNESCO’nun

4. Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler

Birleşik kelimelerin bitişik mi ayrı mı yazılacağı LGS’de sıkça sorulur. TDK’ye göre şu birleşik kelimeler bitişik yazılır:

KuralÖrnek
Ses düşmesine uğrayarak kısalmış birleşiklerpazartesi, nasıl, niçin
“etmek, olmak” yardımcı fiilleriyle birleşirken ses değişimine uğrayanlaraffetmek, emretmek, hissetmek
Anlam kaymasına uğrayan bitki, hayvan, yiyecek, renk adlarıkuşburnu, alabalık, hanımgöbeği, fildişi
Zarf-fiil eki (-a, -e, -ı, -i) ile “bilmek, vermek, kalmak, durmak, gelmek, yazmak” fiillerinden oluşanlarokuyabilmek, yazıvermek, uyuyakalmak
Bir öğesi emir kipinde olan kalıplaşmış birleşikleryapboz, çekyat
-an, -r, -maz, -mış ekleriyle kalıplaşmış birleşiklergökdelen, barışsever, güngörmüş
Somut yer bildirmeyen “alt, üst, üzeri” ile sonlananlarakşamüstü, ayaküstü, gözaltı
Birden çok sözcükten oluşan il, ilçe ve semt adlarıKahramanmaraş, Çanakkale, Kızılırmak
Ara yön adlarıkuzeybatı, güneydoğu
“baş” ile kurulan sıfat tamlamaları ve belirsizlik sözcükleribaşkent, başöğretmen / birçok, birkaç, biraz, hiçbiri
“ev, hane, name, zade, -zede” ile kurulanlarhuzurevi, dershane, beyanname, depremzede

5. Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler

TDK’ye göre şu birleşik kelimeler ayrı yazılır:

KuralÖrnek
“etmek, olmak” yardımcı fiilleriyle birleşirken ses değişimine uğramayanlarkabul etmek, yardım etmek, yok olmak
Sözcüklerden hiçbirinin anlamını yitirmediği hayvan, bitki, eşya adlarıbal arısı, köpek balığı, şeker kamışı, duvar saati
Durum, olay, bilim ve zamanla ilgili birleşikleriş birliği, yer çekimi, dil bilgisi, hafta sonu, gece yarısı
-r, -maz, -an ekleriyle kurulan sıfat tamlamalarıçalar saat, akan yıldız
“renk” sözüyle veya bir renk adıyla kurulanlar ve rengin tonunu bildirenlerlimon sarısı, açık mavi, koyu yeşil
Yer adlarındaki yön ve konum sözleriOrta Asya, Batı Trakya
“dış, iç, sıra” ile oluşanlarhafta içi, ahlak dışı, peşi sıra
Somut yer bildiren “alt, üst” ile kurulanlarsu altı, deri altı
“ön, arka, yan, büyük, küçük, tek, çift” gibi sözcüklerle başlayanlarön söz, arka plan, küçük harf

Karıştırılan Birleşikler

BitişikAyrıNeden?
affetmekkabul etmek“af” sözcüğünde ses değişimi (ff) olmuştur, “kabul”de olmamıştır.
alabalıkköpek balığıRenk adıyla kurulan hayvan adları bitişik, anlamını koruyanlar ayrı yazılır.
akşamüstüsu altı“akşamüstü” somut bir yer bildirmez, “su altı” bildirir.
birçok, birkaçön sözBelirsizlik sözcükleri bitişik, “ön” ile başlayanlar ayrı yazılır.

6. İkilemelerin ve Pekiştirmelerin Yazımı

KuralÖrnek
İkilemeler ayrı yazılır.yavaş yavaş, eski püskü, konu komşu
“m” ile yapılan ikilemeler de ayrı yazılır.kitap mitap
Durum ve iyelik ekleriyle yapılan ikilemeler ayrı yazılır.göz göze, elden ele, peşi peşine
Sıfat veya zarf görevindeki pekiştirmeli sözler bitişik yazılır.yemyeşil, apaçık, sapasağlam, paramparça

7. de, ki ve mi’nin Yazımı

KuralÖrnek
Bağlaç olan “de / da” ayrı yazılır, kesmeyle ayrılmaz ve “te / ta” biçimine girmez.Kardeşim de geldi. Gidip de döndü. (“gidip te” yazılmaz.)
Bulunma hâli eki “-de / -da / -te / -ta” bitişik yazılır.okulda, sokakta
Bağlaç olan “ki” ayrı yazılır.Bilmem ki ne desem. Demek ki haklıymışsın.
Kalıplaşmış bazı sözcüklerde “ki” bitişik yazılır.belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki
Soru eki “mı, mi, mu, mü” ayrı yazılır, kendisinden sonra gelen ekler soru ekine bitişir.Geldin mi? Gelecek misin? Okumuş muydun?

🔎 İpucu

“de”yi cümleden çıkarın. Anlam bozulmuyorsa bağlaçtır, ayrı yazılır. Anlam bozuluyorsa ektir, bitişik yazılır.

8. “ile”nin Yazılışı

“ile” sözcüğü ayrı da yazılabilir, bitişik de yazılabilir.

KuralÖrnek
Ayrı yazıldığında “ile” biçimini korur.Annem ile pazara gittik.
Ünsüzle biten sözcüklere bitişince baştaki “i” düşer, sözcüğün son ünlüsüne göre “-la / -le” olur.kalemle, kitapla
Ünlüyle biten sözcüklere bitişince araya “y” girer ve “i” düşer.arabayla, arkadaşıyla, çevreyle

9. Ek-Fiilin Yazılışı

Ek-fiilin “idi, imiş, ise, iken” biçimleri sözcükten ayrı da yazılabilir, bitişik de yazılabilir.

KuralÖrnek
Ünsüzle biten sözcüklere bitişince baştaki “i” düşer.yorgun idi → yorgundu, güzel imiş → güzelmiş, gelir ise → gelirse
Ünlüyle biten sözcüklere bitişince araya “y” girer ve “i” düşer.hasta idi → hastaydı, yabancı imiş → yabancıymış
“iken” bitişik yazıldığında baştaki “i” düşer ve “-ken” biçimi değişmez.okurken, çalışıyorken, öğrenciyken

💡 Bilgilendirme

“-ken” eki, sözcüğün ünlüleri kalın olsa bile hep “-ken” biçiminde yazılır: çalışırken, durgunken. (“çalışırkan” yazılmaz.)

10. Düzeltme İşareti ( ^ )

KuralÖrnek
Yazılışı aynı, anlamı farklı sözcükleri ayırt etmek için uzun okunan ünlünün üzerine konur.hala (babanın kız kardeşi) / hâlâ (henüz) · adet (sayı) / âdet (gelenek) · hal (sebze-meyve satılan yer) / hâl (durum)
Arapça ve Farsça kökenli sözcüklerde ince “g, k” ünsüzlerinden sonra gelen “a, u” ünlülerinin üzerine konur.dükkân, tezgâh, mahkûm
Kişi ve yer adlarında ince “l” ünsüzünden sonra gelen “a, u” ünlülerinin üzerine konur.Lâle, Elâzığ
Nispet “-î”si, belirtme ve iyelik ekleriyle karışmasın diye düzeltme işaretiyle yazılır.askerî okul (askerle ilgili) / askeri gördüm (belirtme eki)

11. Sık Yapılan Yazım Yanlışları

YanlışDoğruAçıklama
kabuletmekkabul etmekSes değişimi olmadığı için ayrı yazılır.
af etmekaffetmekSes değişimi (ff) olduğu için bitişik yazılır.
haftasonuhafta sonuZamanla ilgili birleşikler ayrı yazılır.
akşam üstüakşamüstüSomut yer bildirmeyen “üstü” bitişik yazılır.
bir çokbirçokBelirsizlik sözcükleri bitişik yazılır.
Elif’de geldi.Elif de geldi.Bağlaç olan “de” ayrı yazılır ve kesmeyle ayrılmaz.
geliyormusungeliyor musunSoru eki ayrı yazılır.
4’er kalemdörder kalemÜleştirme sayıları yazıyla yazılır.
Ayşe TeyzeAyşe teyzeAkrabalık sözcükleri küçük harfle başlar.
hala gelmedi (henüz anlamında)hâlâ gelmediAnlam karışıklığını önlemek için düzeltme işareti konur.

12. Örnek Soru Çözümleri

Örnek Soru-1

Hafta sonu (I) ailece Kapadokya’ya gittik. Akşamüstü (II) balonları izledik. Rehberimiz bize bir çok (III) tarihî mekânı gezdirdi. Dönüşte kardeşim yorgunluktan arabada uyuyakaldı (IV).

Bu metinde numaralanmış sözcüklerden hangisinin yazımı yanlıştır?

A) I B) II C) III D) IV

NumaraSözcükDeğerlendirme
IHafta sonuZamanla ilgili birleşik, ayrı yazılır. Doğru.
IIAkşamüstüSomut yer bildirmeyen “üstü” bitişik yazılır. Doğru.
IIIbir çokYanlış. Belirsizlik sözcüğü olduğu için “birçok” şeklinde bitişik yazılmalıdır.
IVuyuyakaldıZarf-fiil + “kalmak” bitişik yazılır. Doğru.

✅ Çözüm

Doğru cevap C seçeneğidir.

Örnek Soru-2

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?

A) Annemle birlikte 19 Mayıs’ta Samsun’a gittik.

B) Toplantıya her sınıftan 3’er öğrenci katıldı.

C) Dedemin dükkanı çarşının tam ortasındaydı.

D) Bu konuyu kabuletmek benim için çok zordu.

SeçenekDeğerlendirme
ABelirli tarih bildiren ay adı büyük harfle başlamış, özel adlara gelen ekler kesmeyle ayrılmıştır. Doğru.
BÜleştirme sayısı “üçer” şeklinde yazıyla yazılmalıdır.
C“dükkân” sözcüğünde ince “k”den sonra gelen “a” düzeltme işaretiyle yazılmalıdır.
DSes değişimi olmadığı için “kabul etmek” ayrı yazılmalıdır.

✅ Çözüm

Doğru cevap A seçeneğidir.

13. Etkinlik: Doğru Yazımı Bulalım

Aşağıdaki sözcüklerden doğru yazılanı seçiniz.

SeçeneklerDoğru YazımKural
1. hissetmek / his etmekhissetmekSes türemesi olduğu için bitişik
2. yer çekimi / yerçekimiyer çekimiOlay bildiren birleşik, ayrı
3. kuzey batı / kuzeybatıkuzeybatıAra yön adı, bitişik
4. açık mavi / açıkmaviaçık maviRengin tonu, ayrı
5. huzur evi / huzurevihuzurevi“ev” ile kurulan birleşik, bitişik
6. kitapla / kitapilekitapla“ile” bitişince “i” düşer
7. öğrenciyken / öğrencikenöğrenciykenÜnlüyle biten sözcükte araya “y” girer
8. çalışırkan / çalışırkençalışırken“-ken” eki biçim değiştirmez

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

❓ “etmek” ve “olmak” ile kurulan birleşik fiiller nasıl yazılır?

Birleşme sırasında ses düşmesi veya türemesi oluyorsa bitişik yazılır: affetmek, hissetmek. Ses değişimi olmuyorsa ayrı yazılır: kabul etmek, yardım etmek, yok olmak.

❓ “hafta sonu” bitişik mi yazılır, ayrı mı?

TDK’ye göre zamanla ilgili birleşik kelimeler ayrı yazılır: hafta sonu, gece yarısı. Ancak somut yer bildirmeyen “üstü” ile kurulan “akşamüstü” bitişik yazılır.

❓ “birçok” ile “bir çok” arasındaki fark nedir?

Belirsizlik bildiren “birçok, birkaç, biraz, hiçbiri” sözcükleri bitişik yazılır. “bir çok” yazımı yanlıştır.

❓ “ile” ve ek-fiil nasıl yazılır?

Her ikisi de ayrı veya bitişik yazılabilir. Bitişik yazıldıklarında baştaki “i” düşer, ünlüyle biten sözcüklerde araya “y” girer: kalemle, arabayla, yorgundu, hastaydı.

❓ Düzeltme işareti nerelerde kullanılır?

Yazılışı aynı, anlamı farklı sözcükleri ayırmak için (hala-hâlâ), ince “g, k, l”den sonra gelen “a, u” ünlülerinde (dükkân, Lâle) ve nispet “-î”sinde (askerî, millî) kullanılır.

❓ Yazım kurallarını nereden kontrol edebilirim?

Yazım kurallarını Türk Dil Kurumunun resmî sitesindeki “Yazım Kuralları” bölümünden (tdk.gov.tr), sözcüklerin yazılışını ise Güncel Türkçe Sözlük’ten (sozluk.gov.tr) kontrol edebilirsiniz.

Kaynak: Türk Dil Kurumu, Yazım Kuralları – Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler, Sayıların Yazılışı, Kısaltmalar, Bitişik ve Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler, İkilemelerin Yazılışı, Pekiştirmeli Sözlerin Yazılışı, Bağlaç Olan da/de ve ki’nin Yazılışı, Soru Eki mı/mi/mu/mü’nün Yazılışı, İle’nin Yazılışı, Ek-Fiilin Yazılışı, Düzeltme İşareti (tdk.gov.tr)

Hazırlayan: Bilal KIŞ