7. Sınıf Yazım Kuralları Konu Anlatımı
7. sınıf Türkçe dersi Yazım Kuralları konusunu bu sayfada Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kuralları esas alınarak hazırlanmış açıklamalar ve özgün örneklerle bulabilirsiniz. Konu; büyük harflerin kullanımı, sayıların yazımı, kısaltmaların yazımı, ikilemelerin ve pekiştirmelerin yazımı ile de, ki ve mi’nin yazımı başlıklarından oluşmaktadır.
Kurallar tablolar hâlinde verilmiş, örneklerde dikkat edilmesi gereken yazımlar kırmızı ve altı çizili gösterilmiştir. Sayfada ayrıca sık yapılan yazım yanlışları, örnek soru çözümü, etkinlik ve sıkça sorulan sorular yer almaktadır.
🗺️ Kavram Haritası
Bir kutucuğa tıklayarak ilgili bölüme gidebilirsiniz.
1. Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler
Büyük harfler; cümle başlarını, özel adları ve bazı özel durumları göstermek için kullanılır. Büyük harf kullanımında en çok dikkat edilmesi gereken nokta, sözcüğün özel ad mı, cins ad mı olduğudur.
Cümle ve Dize Başı
| Kural | Örnek |
|---|---|
| Cümleler büyük harfle başlar. | Sabah erkenden yola çıktık. |
| Tırnak veya yay ayraç içindeki tam cümleler büyük harfle başlar. | Öğretmenimiz “Her kitap yeni bir yolculuktur.” dedi. |
| İki noktadan sonra gelen cümle büyük harfle başlar. | Annem bana şunu söyledi: Her işin bir zamanı vardır. |
| Şiirde her dize büyük harfle başlar. | Sabahleyin güldü dağ, / Akşamüstü ağladı |
⚠️ Uyarı
Büyük harf kullanılmayan durumlar:
- İki noktadan sonra cümle değil yalnızca sözcükler sıralanıyorsa küçük harfle devam edilir: Çantama şunları koydum: defter, kalem, silgi.
- Rakamla başlayan cümlede rakamdan sonraki sözcük özel ad değilse küçük harfle yazılır: 2025 yılında okulumuz yeni bir kütüphaneye kavuştu.
- İki çizgi arasındaki açıklama cümlesi küçük harfle başlar.
Kişi Adları, Unvanlar ve Akrabalık Sözleri
| Kural | Örnek |
|---|---|
| Kişi adları, soyadları ve takma adlar büyük harfle başlar. | Elif Yıldız, Dede Korkut |
| Kişi adından önce veya sonra gelen unvan, saygı sözü, rütbe ve lakaplar büyük harfle başlar. | Doktor Selin Hanım, Ali Bey, Orgeneral Kemal Ak |
| Özel ad yerine kullanılan makam ve unvan sözleri büyük harfle başlar. | Vali dün okulumuzu ziyaret etti. |
| Hitaplarda saygı sözünden sonra gelen unvanlar büyük harfle başlar. | Sayın Müdürüm, Sevgili Öğretmenim |
| Hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle başlar. | Karabaş, Minnoş |
⚠️ Uyarı
Akrabalık bildiren sözcükler unvan veya lakap olarak kullanılmadıkça küçük harfle başlar: Nur abla, Hasan amca, Fatma teyze
Millet, Dil, Din ve Devlet Adları
| Kural | Örnek |
|---|---|
| Millet, boy ve oymak adları büyük harfle başlar. | Türk, Japon, Oğuz |
| Dil ve lehçe adları büyük harfle başlar. | Türkçe, Japonca, Azerbaycan Türkçesi |
| Din ve mezhep adları ile bunlara bağlı kişileri bildiren sözler büyük harfle başlar. | Hristiyanlık, Budist |
| Devlet adları büyük harfle başlar. | Türkiye Cumhuriyeti, Azerbaycan Cumhuriyeti |
Yer Adları, Gök Cisimleri ve Yönler
| Kural | Örnek |
|---|---|
| Kıta, bölge, il, ilçe, köy ve semt adları büyük harfle başlar. | Asya, İç Anadolu Bölgesi, Zara, Kadıköy |
| Dağ, göl, nehir, deniz, boğaz gibi tür bildiren sözler, ad içinde geçtiğinde büyük harfle başlar. | Van Gölü, Erciyes Dağı, Marmara Denizi |
| Mahalle, meydan, bulvar, cadde ve sokak sözleri ad içinde büyük harfle başlar. | Atatürk Bulvarı, Gül Sokağı, Cumhuriyet Meydanı |
| Saray, köşk, kale, köprü, kule, anıt gibi yapı adlarındaki her sözcük büyük harfle başlar. | Topkapı Sarayı, Kız Kulesi, Rumeli Hisarı |
| Gezegen ve yıldız adları büyük harfle başlar. | Dünya, Güneş’in etrafında döner. Mars kızıl bir gezegendir. |
| “Doğu” ve “batı” sözcükleri düşünce, hayat tarzı veya siyaset anlamında kullanılırsa büyük harfle başlar. | Doğu kültürü, Batı müziği |
⚠️ Uyarı
Küçük harfle başlayan durumlar:
- Özel adın parçası olmayan il, ilçe, köy gibi sözler küçük harfle başlar: Kayseri ili, Zara ilçesi, Taflan köyü
- Yön bildiren “doğu, batı, kuzey, güney” sözleri küçük harfle başlar: Sivas’ın doğusu
- “Dünya, güneş, ay” gezegen anlamı dışında kullanılırsa küçük harfle başlar: Bütün dünya bu haberi konuşuyor. Güneşte fazla kalma.
Kurum, Eser, Belge ve Tarih Adları
| Kural | Örnek |
|---|---|
| Kurum, kuruluş ve kurul adlarındaki her sözcük büyük harfle başlar. | Millî Eğitim Bakanlığı, Atatürk Ortaokulu |
| Kanun, tüzük ve yönetmelik adlarındaki her sözcük büyük harfle başlar. | Türk Medeni Kanunu |
| Kitap, dergi, gazete ve sanat eseri adlarındaki her sözcük büyük harfle başlar. | Çalıkuşu, Küçük Prens |
| Bayram, anma ve kutlama günlerinin adlarındaki her sözcük büyük harfle başlar. | Ramazan Bayramı, Öğretmenler Günü |
| Tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar. | Malazgirt Savaşı, Lale Devri |
| Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar. | 15 Kasım 2026 Pazar |
| Özel adlardan türeyen sözcükler büyük harfle başlar. | Türklük, Sivaslı, Avrupalı |
| Tabela ve levhalardaki sözcükler büyük harfle başlar. | Giriş, Çıkış, Öğretmenler Odası |
Küçük Harfle Başlayan Durumlar
| Durum | Örnek |
|---|---|
| Eser adlarındaki “ve, ile, ya, veya, yahut, ki, da, de” sözcükleri ile “mı, mi, mu, mü” küçük harfle yazılır. | Leyla ile Mecnun, Suç ve Ceza |
| Özel ad dışında kalan “gazete, dergi” gibi sözler küçük harfle başlar. | Cumhuriyet gazetesi |
| Tarih bildirmeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar. | Her pazartesi kütüphaneye gideriz. |
| Para birimleri küçük harfle başlar. | lira, dolar, avro |
| Özel adlarla kurulan birleşik sözcüklerde yalnızca özel ad büyük harfle başlar. | Ankara keçisi, Hindistan cevizi |
| Özel ad yeni bir anlam kazanmışsa küçük harfle başlar. | donkişotluk |
2. Sayıların Yazımı
| Kural | Örnek |
|---|---|
| Sayılar harfle yazılabilir. | Kardeşim üç yaşında. |
| Saat, para tutarı, ölçü ve istatistik verilerinde sayılar rakamla yazılır. | Ders 08.30’da başlar. Kumaşın boyu 12 metre. Okulumuzda 640 öğrenci var. |
| Dört veya daha çok basamaklı sayılarda “bin, milyon, milyar” sözleri harfle yazılabilir. | Kitap fuarını 2 milyon kişi ziyaret etti. |
| Birden fazla sözcükten oluşan sayılar ayrı yazılır. | iki yüz kırk beş, bin dokuz yüz yirmi üç |
| Para işlemleri ve çek, senet gibi belgelerde sayılar bitişik yazılır. | 150 TL (yüzelliTL) |
| Yüzde ve binde işaretleriyle sayı arasında boşluk bırakılmaz. | Öğrencilerin %40’ı kitap kulübüne katıldı. |
| Dört veya daha çok basamaklı sayılar sondan başlayarak üçlü gruplara ayrılır ve aralarına nokta konur. | 1.250.000 |
| Kesirli sayılarda ondalık kısım virgülle ayrılır. | Sınav ortalaması 85,5 oldu. |
| Tarihî olaylar, yüzyıllar, hükümdar adları ve madde sıralamaları için Romen rakamları kullanılır. | XV. yüzyıl, II. Mehmet |
Sıra ve Üleştirme Sayıları
| Kural | Örnek |
|---|---|
| Sıra sayıları rakamla yazılırken ya rakamdan sonra nokta konur ya da kesme işaretiyle ek getirilir. | 7. sınıf / 7’nci sınıf |
| Ek kullanıldığında ayrıca nokta konmaz. | 7’nci (7.’nci yazılmaz.) |
| Üleştirme sayıları rakamla değil, yazıyla belirtilir. | Her öğrenciye ikişer kalem verildi. (2’şer yazılmaz.) |
| Bayağı kesirlere gelen ekler paydadaki sayıya göre yazılır. | Pastanın 1/4’ü kaldı. |
⚠️ Uyarı
Zorunlu olmadıkça cümle rakamla başlamaz.
3. Kısaltmaların Yazımı
Kısaltma; bir sözcüğün, terimin veya özel adın harflerinden bir kısmıyla daha kısa biçimde gösterilmesidir.
| Kural | Örnek |
|---|---|
| Kuruluş, ülke, kitap, dergi ve yön adlarında her sözcüğün baş harfi büyük yazılarak kısaltma yapılır. | MEB (Millî Eğitim Bakanlığı), TRT (Türkiye Radyo Televizyon Kurumu) |
| Büyük harfle yapılan kısaltmalarda nokta kullanılmaz. Geleneksel olan “T.C.” bunun dışındadır. | ABD, TBMM / T.C. |
| Ölçü birimlerinde uluslararası kısaltmalar kullanılır. | km (kilometre), kg (kilogram), cm (santimetre) |
| Kısaltılan sözcük özel ad, unvan veya rütbe ise baş harfi büyük yazılır. | Prof. (profesör), Dr. (doktor) |
| Kısaltılan sözcük cins ad ise baş harfi küçük yazılır. | sf. (sıfat), sok. (sokak) |
Kısaltmalara Gelen Eklerin Yazımı
| Kural | Örnek | Okunuşu |
|---|---|---|
| Büyük harfli kısaltmalara gelen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre yazılır. | TDK’den, MEB’e, TRT’ye | te-de-ke → den, me-e-be → e, te-re-te → ye |
| Küçük harfli kısaltmalara gelen ekler, kısaltmanın tam sözcük olarak okunuşuna göre yazılır. | km’ye, kg’dan | kilometreye, kilogramdan |
| Sözcük gibi okunan kısaltmalara gelen ekler, kısaltmanın okunuşuna göre yazılır. | NATO’ya, UNESCO’ya | nato, unesko |
| Sert ünsüzle biten kısaltmalara ek getirilirken son ünsüz yumuşatılmaz. | RTÜK’e | RTÜĞ’e yazılmaz. |
⚠️ Uyarı
Kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır: TBMM’nin, ABD’de. Ancak noktalı kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz, noktadan sonra yazılır: Alm.dan
4. İkilemelerin ve Pekiştirmelerin Yazımı
İkilemelerin Yazımı
İkileme; anlatımı güçlendirmek için aynı, yakın, karşıt anlamlı ya da biri anlamsız iki sözcüğün yan yana kullanılmasıdır. TDK kurallarına göre ikilemeler ayrı yazılır.
| Kural | Örnek |
|---|---|
| İkilemeler ayrı yazılır. | Dedem yavaş yavaş merdivenleri çıktı. Odası eski püskü eşyalarla doluydu. Mahallede konu komşu toplandı. |
| “m” ile yapılan ikilemeler de ayrı yazılır. | Masada kalem malem kalmamış. |
| İsim durum ekleri ve iyelik ekiyle yapılan ikilemeler de ayrı yazılır. | Öğrenciler yüz yüze konuştu. Kuşlar daldan dala konuyordu. Misafirler peşi peşine geldi. |
Pekiştirmeli Sözlerin Yazımı
Pekiştirmeli sözler, bir sıfat veya zarfın anlamını güçlendirmek için sözcüğün ilk hecesine bir ses eklenerek kurulan sözlerdir. TDK kurallarına göre sıfat veya zarf görevindeki pekiştirmeli sözler bitişik yazılır.
Örnekler:
- Bahçedeki çimenler yemyeşil olmuştu.
- Gökyüzü bugün masmavi.
- Yağmurda sırsıklam olduk.
- Eski vazo yere düşünce paramparça oldu.
- Yol, köye kadar dümdüz uzanıyordu.
- Dedem bu yaşta hâlâ sapasağlam.
💡 Bilgilendirme
“mı, mi, mu, mü” ile yapılan pekiştirmeler ise ayrı yazılır: Bu yıl kış soğuk mu soğuk geçti.
Karşılaştıralım
| İkileme (Ayrı) | Pekiştirmeli Söz (Bitişik) |
|---|---|
| yavaş yavaş | yemyeşil |
| eski püskü | masmavi |
| yüz yüze | dümdüz |
| kalem malem | paramparça |
🔎 İpucu
Sözcüğün başındaki parça tek başına bir anlam taşımıyorsa (yem-, mas-, düm-) söz pekiştirmelidir ve bitişik yazılır. İki parçanın her biri ayrı bir sözcükse (yavaş, eski, yüz) ikilemedir ve ayrı yazılır.
5. de, ki ve mi’nin Yazımı
Bağlaç Olan “de / da”nın Yazımı
| Kural | Örnek |
|---|---|
| Bağlaç olan “de / da” ayrı yazılır. | Kardeşim de bizimle sinemaya gelecek. |
| Kendisinden önceki sözcüğün son ünlüsüne göre “da” veya “de” biçiminde yazılır. | Kitap da defter de çantada. |
| Hiçbir zaman “ta / te” biçiminde yazılmaz. | Koşup da yetişemedi. (“koşup ta” yazılmaz.) |
| “ya” ile kullanılan “da” ayrı yazılır. | Çay ya da ayran içebilirsin. |
| Kesme işaretiyle ayrılmaz. | Elif de yarışmaya katılacak. (“Elif’de” yazılmaz.) |
💡 Bilgilendirme
Bulunma durumu eki “-da / -de / -ta / -te” ise getirildiği sözcüğe bitişik yazılır: Kitaplar rafta, çocuklar bahçede.
🔎 İpucu
“de”yi cümleden çıkarın. Cümlenin anlamı bozulmuyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır: Kardeşim (de) bizimle gelecek. Anlam bozuluyorsa ektir ve bitişik yazılır: Çocuklar bahçe(de) oynuyor.
“ki”nin Yazımı
| Kural | Örnek |
|---|---|
| Bağlaç olan “ki” ayrı yazılır. | Biliyorum ki bu işi başaracaksın. Demek ki yarın tatilmiş. |
| Kalıplaşmış bazı sözcüklerde “ki” bitişik yazılır. | belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki |
| Şüphe ve pekiştirme görevindeki “ki” de ayrı yazılır. | Yağmur durdu mu ki? (şüphe) / Öyle yoruldum ki! (pekiştirme) |
💡 Bilgilendirme
Sözcüğe “ait olma, bulunma” anlamı katan “-ki” eki ise bitişik yazılır: masadaki kitap, dünkü maç, seninki
Soru Eki “mı, mi, mu, mü”nün Yazımı
| Kural | Örnek |
|---|---|
| Soru eki kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılır. | Ödevini bitirdin mi? |
| Kendisinden önceki sözcüğün son ünlüsüne göre “mı, mi, mu, mü” biçimlerinden birini alır. | Yazdın mı? Geldin mi? Okudun mu? Gördün mü? |
| Soru ekinden sonra gelen ekler, soru ekine bitişik yazılır. | Yarın okula gelecek misin? Bu kitabı okumuş muydun? |
| Soru anlamı dışında kullanıldığında da ayrı yazılır. | Bu yıl kış soğuk mu soğuk geçti. |
| Birleşik fiillerde soru eki iki sözcüğün arasına da gelebilir. | Yardım mı ettin? / Yardım ettin mi? |
6. Sık Yapılan Yazım Yanlışları
| Yanlış | Doğru | Açıklama |
|---|---|---|
| Nur Abla bize geldi. | Nur abla bize geldi. | Akrabalık sözleri küçük harfle başlar. |
| Van gölü çok büyüktür. | Van Gölü çok büyüktür. | Ad içindeki “göl” sözü büyük harfle başlar. |
| Her Pazartesi koşarım. | Her pazartesi koşarım. | Tarih bildirmeyen gün adı küçük harfle başlar. |
| Öğrencilere 2’şer kitap verildi. | Öğrencilere ikişer kitap verildi. | Üleştirme sayıları yazıyla yazılır. |
| Okulun 7.’nci yılı kutlandı. | Okulun 7’nci (7.) yılı kutlandı. | Ek kullanıldığında nokta konmaz. |
| TDK’ya mektup yazdık. | TDK’ye mektup yazdık. | Ek, son harfin okunuşuna (ke) göre gelir. |
| Elbisesi yem yeşil renkteydi. | Elbisesi yemyeşil renkteydi. | Pekiştirmeli sözler bitişik yazılır. |
| Ali’de bizimle gelecek. | Ali de bizimle gelecek. | Bağlaç olan “de” ayrı yazılır, kesmeyle ayrılmaz. |
| Okula geldinmi? | Okula geldin mi? | Soru eki ayrı yazılır. |
| Bel ki yarın gelir. | Belki yarın gelir. | “belki” kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır. |
7. Örnek Soru Çözümü
Örnek Soru
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?
A) Kardeşim de bizimle Van Gölü’ne gelecek.
B) Toplantı 20 Mart’ta saat 14.30’da başlayacak.
C) Çocuklar bahçede ağır ağır yürüyordu.
D) Hafta sonu Selma Teyze bize uğrayacak.
| Seçenek | İnceleme | Sonuç |
|---|---|---|
| A | Bağlaç olan “de” ayrı yazılmış, “Van Gölü” büyük harfle başlamıştır. | Doğru |
| B | Belirli tarih bildiren ay adı büyük harfle başlamış, sayılara gelen ekler kesmeyle ayrılmıştır. | Doğru |
| C | “ağır ağır” ikilemesi ayrı yazılmıştır. | Doğru |
| D | Akrabalık bildiren “teyze” sözcüğü büyük harfle yazılmıştır. Doğrusu “Selma teyze” olmalıdır. | Yanlış |
✅ Çözüm
Doğru cevap D seçeneğidir.
8. Etkinlik: Yanlışları Düzeltelim
Aşağıdaki cümlelerdeki yazım yanlışlarını bulup düzeltiniz.
| Cümle | Doğrusu |
|---|---|
| 1. Yazın ege denizi’nde tatil yaptık. | Yazın Ege Denizi’nde tatil yaptık. |
| 2. Her öğrenci 3’er resim çizdi. | Her öğrenci üçer resim çizdi. |
| 3. Kardeşim bugünde okula gitmedi. | Kardeşim bugün de okula gitmedi. |
| 4. Kitabı okudunmu? | Kitabı okudun mu? |
| 5. Bahçedeki elmalar kıp kırmızı olmuştu. | Bahçedeki elmalar kıpkırmızı olmuştu. |
| 6. Sanırımki yarın yağmur yağacak. | Sanırım ki yarın yağmur yağacak. |
| 7. Mektubu MEB’ye gönderdik. | Mektubu MEB’e gönderdik. |
| 8. Kasabanın doğusunda Yüksek dağlar var. | Kasabanın doğusunda yüksek dağlar var. |
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
❓ Akrabalık bildiren sözcükler büyük harfle mi yazılır?
Hayır. TDK kurallarına göre akrabalık bildiren sözcükler, unvan veya lakap olarak kullanılmadıkça küçük harfle başlar. Bu yüzden “Nur abla, Hasan amca” şeklinde yazılır.
❓ Ay ve gün adları ne zaman büyük harfle başlar?
Belirli bir tarih bildirdiklerinde büyük harfle başlar: 29 Ekim 1923. Tarih bildirmediklerinde küçük harfle başlar: Her cuma kütüphaneye gideriz.
❓ Kısaltmalara gelen ekler nasıl yazılır?
Büyük harfli kısaltmalara gelen ekler son harfin okunuşuna göre yazılır: TDK’den, TRT’ye. Küçük harfli kısaltmalara gelen ekler ise kısaltmanın tam okunuşuna göre yazılır: km’ye, kg’dan.
❓ İkilemeler bitişik mi yazılır, ayrı mı?
TDK kurallarına göre ikilemeler ayrı yazılır: yavaş yavaş, eski püskü, yüz yüze. Sıfat veya zarf görevindeki pekiştirmeli sözler ise bitişik yazılır: yemyeşil, masmavi.
❓ Bağlaç olan “de” ile bulunma eki “-de” nasıl ayırt edilir?
Bağlaç olan “de” cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz ve ayrı yazılır. Bulunma eki “-de” çıkarıldığında ise anlam bozulur ve bitişik yazılır. Ayrıca bağlaç olan “de” hiçbir zaman “te” biçiminde yazılmaz ve kesme işaretiyle ayrılmaz.
❓ Hangi sözcüklerde “ki” bitişik yazılır?
Bağlaç olan “ki” ayrı yazılır. Ancak kalıplaşmış olan “belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki” sözcüklerinde bitişik yazılır.
❓ Soru eki “mi”den sonra gelen ekler nasıl yazılır?
Soru ekinden sonra gelen ekler soru ekine bitişik yazılır: Gelecek misin? Okumuş muydun?
Kaynak: Türk Dil Kurumu, Yazım Kuralları – Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler, Sayıların Yazılışı, Kısaltmalar, İkilemelerin Yazılışı, Pekiştirmeli Sözlerin Yazılışı, Bağlaç Olan da/de’nin Yazılışı, Bağlaç Olan ki’nin Yazılışı, Soru Eki mı/mi/mu/mü’nün Yazılışı (tdk.gov.tr)
Hazırlayan: Bilal KIŞ