Anasayfa / 7. SINIF

7. Sınıf Noktalama İşaretleri Konu Anlatımı

7. sınıf Türkçe dersi Noktalama İşaretleri konusunu bu sayfada Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kuralları esas alınarak hazırlanmış açıklamalar ve özgün örneklerle bulabilirsiniz. Nokta, virgül ve kesme işareti gibi temel işaretlerin yanında noktalı virgül, tırnak işareti ve yay ayraç da ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Her işaretin kullanıldığı yerler tablolar hâlinde verilmiş, örneklerde ilgili işaret kırmızı ve altı çizili gösterilmiştir. Sayfada ayrıca sık yapılan hatalar, örnek soru çözümü, etkinlik ve sıkça sorulan sorular yer almaktadır.

🗺️ Kavram Haritası

NOKTALAMA İŞARETLERİ

Bir kutucuğa tıklayarak ilgili bölüme gidebilirsiniz.

Noktalama İşaretleri Neden Önemlidir?

Noktalama işaretleri; yazıda duraklamaları, vurguları, soru ve duygu bildiren anlatımları göstermek ve anlamın doğru anlaşılmasını sağlamak için kullanılan işaretlerdir.

Bir Virgül Anlamı Nasıl Değiştirir?

Yaşlı , adama yardım etti. (Yardım eden yaşlı bir kişidir.)

Yaşlı adama yardım etti. (Yardım edilen yaşlı adamdır.)

💡 Bilgilendirme

Konuşurken ses tonu, duraklama ve vurgu ile anlatmak istediklerimizi yazıda noktalama işaretleri sayesinde aktarırız. Yanlış kullanılan bir işaret, cümlenin anlamını tamamen değiştirebilir.

1. Nokta ( . )

Kullanıldığı YerÖrnek
Cümlenin sonunaKütüphanenin bahçesine yeni banklar kondu.
Bazı kısaltmaların sonunaDr. Elif Yıldız bugün okulumuza konuşmaya gelecek.
Sayılardan sonra sıra bildirmek için7. sınıflar, okulun 3. katında ders görüyor.
Virgül veya çizgiyle sıralanan sıra sayılarında yalnızca son sayıdan sonra2, 5 ve 8. sorular çok zordu.
Yazıdaki madde numaralarından ve harflerinden sonra1. Giriş 2. Gelişme 3. Sonuç
Tarihlerde gün, ay ve yılı ayırmak için15.11.2026
Saat ile dakikayı ayırmak içinTren 13.45’te kalkacak.
Dört veya daha fazla rakamlı sayıları sondan başlayarak üçlü gruplara ayırmak içinStadyuma 42.500 kişi geldi.

⚠️ Uyarı

Tarihte ay adı yazıyla yazılırsa ay adının önüne ve arkasına nokta konmaz: 15 Kasım 2026 (15. Kasım. 2026 yazılmaz.)

2. Soru İşareti ( ? )

Kullanıldığı YerÖrnek
Soru eki veya soru sözcüğü bulunan cümlelerin sonunaBu kitabı kimden ödünç aldın?
Soru eki veya soru sözcüğü bulunmadığı hâlde soru bildiren cümlelerin sonunaÖğretmen yeni gelen öğrenciye döndü: “Adın?”
Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheli bilgilerin yanına (yay ayraç içinde)1550 (?) yılında doğan şair…

⚠️ Uyarı

Soru işaretinin konmadığı durumlar:

  • “mı/mi” eki alıp zarf tümleci görevinde kullanılan yan cümlenin sonuna soru işareti konmaz: Akşam oldu mu kuşlar yuvalarına döner.
  • Soru bildiren sıralı ve bağlı cümlelerde soru işareti yalnızca en sona konur: Okula yürüyerek mi gideceksin, servisle mi?

3. Ünlem İşareti ( ! )

Kullanıldığı YerÖrnek
Sevinç, acı, korku, şaşkınlık gibi duyguları anlatan cümle ve ifadelerin sonunaNe kadar güzel bir manzara bu!
Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonraÇocuklar! Hemen sınıfa dönün.
Alay, kinaye veya küçümseme anlamı katmak için yay ayraç içindeBu kadar kolay (!) soruyu kimse çözemedi.

💡 Bilgilendirme

Seslenme ve hitap sözlerinde ünlem işareti hitap sözünden hemen sonra veya cümlenin sonunda kullanılabilir. Alay ve kinaye bildiren ünlem işareti ise yalnızca yay ayraç içinde yazılır.

4. Üç Nokta ( … )

Kullanıldığı YerÖrnek
Anlatımı tamamlanmamış cümlelerin sonunaKeşke o gün otobüsü kaçırmasaydım…
Açık yazılmak istenmeyen sözcük veya bölümlerin yerineBu sözleri ona kimin söylediğini … biliyorsun.
Alıntılarda alınmayan sözcük veya bölümlerin yerine… ve sonunda bütün köy meydanda toplandı.
Sözün bir yerde kesilip gerisinin okurun hayal gücüne bırakıldığını göstermek içinKapı yavaşça açıldı ve içeri…
Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek içinAh bu güzel günler!..
Karşılıklı konuşmalarda eksik bırakılan cevapları göstermek için— Ödevini bitirdin mi? — Şey…

⚠️ Uyarı

Üç nokta yerine iki veya daha fazla nokta kullanılmaz. Ünlem ve soru işaretinden sonra ise iki nokta konulması yeterlidir: Ah bu güzel günler!..

5. Virgül ( , )

Kullanıldığı YerÖrnek
Aynı görevde art arda sıralanan sözcük ve söz öbeklerini ayırmak içinÇantasına defterini, kalemini, suluğunu ve kitabını koydu.
Sıralı cümleleri ayırmak içinKapıyı açtı, ayakkabılarını çıkardı, mutfağa koştu.
Uzun cümlelerde yüklemden uzakta kalan özneyi belirtmek içinKomşumuz Ayşe teyze, her sabah erkenden kalkıp bahçesindeki çiçekleri tek tek sular.
Ara söz ve ara cümlelerin başına ve sonunaYeni öğretmenimiz, Zeynep Hanım, bize bir şiir okudu.
Anlamı güçlendirmek için tekrarlanan sözcükler arasınaKoş, koş, koş, bir türlü yetişemedim.
Tırnak içine alınmayan alıntı cümlelerinin sonunaYarın erken geleceğim, dedi Nur abla.
Kabul, ret veya teşvik bildiren “hayır, peki, olur, haydi” gibi sözlerden sonraPeki, bu akşam görüşürüz.
Anlam karışıklığını önlemek içinKüçük, kediyi bahçeye çıkardı.
Hitap sözlerinden sonraSevgili arkadaşım, mektubunu dün aldım.
Özne olarak kullanılan “bu, şu, o” zamirlerinden sonraBu, hepimiz için güzel bir ders oldu.
Kesirli sayılarda tam kısmı ondalık kısımdan ayırmak içinBebeğin boyu 52,5 santimetreydi.

⚠️ Uyarı

Virgülün konmadığı durumlar:

  • “ve, veya, yahut, ya … ya” bağlaçlarının önüne ve arkasına virgül konmaz: Kitabımı ve defterimi unuttum.
  • Tekrarlı bağlaçların önüne ve arkasına virgül konmaz: Hem okudu hem yazdı.
  • “da/de” bağlacından sonra virgül konmaz: Kardeşim de bizimle gelecek.
  • Şart ekinden sonra virgül konmaz: Erken kalkarsan otobüse yetişirsin.

6. Noktalı Virgül ( ; )

Noktalı virgül, virgülden daha uzun, noktadan daha kısa bir duraklama gösterir. TDK kurallarına göre noktalı virgülün kullanıldığı bütün durumlarda cümlede virgülle ayrılmış ögeler bulunur.

Kullanıldığı YerÖrnek
Virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak içinSepete domates, biber, patlıcan; elma, armut, ayva koyduk.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak içinBahçede çocuklar koşuyor, bağırıyor; büyükler oturmuş, sohbet ediyordu.
İkiden fazla eş görevli öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonraSınıfımızın öğrencileri; çalışkan, meraklı, yardımsever çocuklardır.

🔎 İpucu

Noktalı virgülün nereye konacağını bulmak için önce cümledeki virgülle ayrılmış grupları belirleyin. Noktalı virgül, grupların arasına konur. Cümlede virgülle ayrılmış öge yoksa noktalı virgüle de gerek yoktur.

7. İki Nokta ( : )

Kullanıldığı YerÖrnek
Örnek verileceğini bildiren cümlenin sonunaKampa şunları getirin: uyku tulumu, el feneri ve matara.
Açıklama yapılacağını bildiren cümlenin sonunaSize bir müjdem var: Yarın okul gezisine gidiyoruz.
Edebî eserlerde konuşma bölümünden önce gelen ifadenin sonunaAnnem kapıdan seslendi: “Sofra hazır, gelin!”
Karşılıklı konuşmalarda konuşanın adından sonraEFE: Bugün hava çok güzel, hadi parka gidelim.

💡 Bilgilendirme

İki noktadan sonra cümle geliyorsa büyük harfle başlanır. Yalnızca sıralanan sözcükler geliyorsa küçük harfle devam edilir.

8. Tırnak İşareti ( “ ” )

Kullanıldığı YerÖrnek
Başkasından veya bir yazıdan olduğu gibi aktarılan sözleri göstermek içinDedem her zaman “Ağaç yaşken eğilir.” derdi.
Özel olarak vurgulanmak istenen sözleri belirtmek içinBu yıl okulumuzun sloganı “Önce saygı” olarak belirlendi.
Cümle içinde eser adlarını ve bölüm başlıklarını belirtmek içinBu ay “Küçük Prens” adlı kitabı okuyoruz.

⚠️ Uyarı

Tırnak işaretiyle ilgili dikkat edilecekler:

  • Alıntının sonundaki nokta, soru veya ünlem işareti tırnak içinde kalır: “Yarın görüşürüz.” dedi.
  • Tırnak içindeki sözlere gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz: “Küçük Prens”i okudum.
  • Eser adları tırnak yerine eğik (italik) yazıyla da gösterilebilir.

9. Uzun Çizgi ( — )

Satır başına alınan karşılıklı konuşmaları göstermek için kullanılır. Bu yüzden uzun çizgiye konuşma çizgisi de denir. Oyun metinlerinde konuşanın adından sonra da konabilir.

Örnek

— Bu akşam yıldızları izlemeye çıkalım mı?

— Olur ama önce ödevlerimizi bitirelim.

⚠️ Uyarı

Konuşma tırnak içinde verilmişse uzun çizgi kullanılmaz.

10. Yay Ayraç ( ( ) )

Kullanıldığı YerÖrnek
Cümlenin anlamını tamamlayan, cümlenin dışında kalan ek bilgiler içinHafta sonu Kapadokya’ya (Nevşehir) gittik.
Tiyatro eserlerinde konuşanın hareketini veya durumunu göstermek içinAYŞE (Pencereye koşarak) Kar yağıyor!
Alay, kinaye veya küçümseme bildiren ünlem işaretini içine almak içinÇok hızlı (!) bir yazıcıymış, bir sayfayı on dakikada bastı.
Şüpheli veya kesin olmayan bilgiyi gösteren soru işaretini içine almak için1550 (?) yılında doğan şair…
Bir yazının maddelerini gösteren sayı ve harflerden sonra (kapama ayracı)1) Giriş 2) Gelişme 3) Sonuç

⚠️ Uyarı

Ayraçla açıklanan sözcüğe gelen ek, ayraçtan önce yazılır: Kapadokya’ya (Nevşehir) gittik. (Kapadokya (Nevşehir)’ya yazılmaz.)

11. Kesme İşareti ( ’ )

Kullanıldığı YerÖrnek
Özel adlara gelen iyelik, durum ve bildirme eklerini ayırmak içinTrabzon’a, Selin’in, Karadeniz’de
Kişi adlarından sonra gelen saygı ve unvan sözlerine getirilen ekleri ayırmak içinZeynep Hanım’a, Ali Bey’in
Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak içinTDK’ye, TBMM’de
Sayılara getirilen ekleri ayırmak için1990’lı yıllar, 7’nci sıra, saat 09.00’da
Belirli bir tarihi bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırmak için23 Nisan’da gösteri yapacağız.
Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak içina’dan z’ye kadar
Ölçü veya söyleyiş gereği düşen sesleri göstermek içinNe’n var, neden üzgünsün?

⚠️ Uyarı

Şu durumlarda kesme işareti kullanılmaz:

  • Kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler ayrılmaz: Türk Dil Kurumuna, Atatürk Ortaokulundan
  • Özel adlara gelen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen ekler ayrılmaz: Trabzonlu, Türkçe, Selinler
  • Tırnak içindeki sözlere gelen ekler ayrılmaz: “Küçük Prens”i

12. Kısa Çizgi ( - )

Kullanıldığı YerÖrnek
Satır sonuna sığmayan sözcükleri bölmek içinet-kinlik, kitap-lık (satır sonunda bölünen sözcükler)
Ara söz ve ara cümleleri ayırmak için (ayırdığı sözcüklere bitişik yazılır)Kuzenim -geçen yıl üniversiteyi bitirmişti- şimdi öğretmenlik yapıyor.
Sözcüğün kök, gövde ve eklerini ayırmak içingöz-lük-çü
Fiil kök ve gövdelerini göstermek içingel-, oku-, yazdır-
Sözcükleri hecelerine ayırmak içinki-tap-lık
“arasında, ve, ile, ila, …-den …-e” anlamlarını vermek içinAnkara-Sivas treni, 13.00-14.00 arası

⚠️ Uyarı

Sayı adları yinelendiğinde aralarına kısa çizgi konmaz: Bahçede üç beş çocuk oynuyordu.

13. Eğik Çizgi ( / )

Kullanıldığı YerÖrnek
Yan yana yazılan dizelerin arasınaSabahleyin güldü dağ / Akşamüstü ağladı
Adreslerde apartman numarası ile daire numarası, semt ile şehir arasınaNo.: 12/5 Merkez / SİVAS
Tarihlerde gün, ay ve yılı ayırmak için15/11/2026
Dil bilgisinde eklerin farklı biçimlerini göstermek için-a / -e, -lar / -ler

14. Sık Yapılan Hatalar

YanlışDoğruAçıklama
Kitabımı, ve defterimi unuttum.Kitabımı ve defterimi unuttum.“ve” bağlacının önüne virgül konmaz.
Hem okudu, hem yazdı.Hem okudu hem yazdı.Tekrarlı bağlaçlarda virgül konmaz.
Türk Dil Kurumu’na yazdık.Türk Dil Kurumuna yazdık.Kurum adlarına gelen ekler ayrılmaz.
Trabzon’lu bir arkadaşım var.Trabzonlu bir arkadaşım var.Yapım ekleri kesmeyle ayrılmaz.
Kitabı okudun mu konuyu hemen kavrarsın?Kitabı okudun mu konuyu hemen kavrarsın.“mı/mi” almış yan cümle zarf tümleci görevindedir, cümle soru bildirmez.
Elmalar kırmızı; armutlar sarı.Elmalar kırmızı, armutlar sarı.Cümlede virgülle ayrılmış öge olmadığı için noktalı virgül gerekmez.
15. Kasım. 202615 Kasım 2026Ay adı yazıyla yazılınca nokta konmaz.
Bekle....Bekle…Üç nokta yerine daha fazla nokta kullanılmaz.

15. Örnek Soru Çözümü

Örnek Soru

Gezimizin ilk durağı Safranbolu (I) oldu. Burada tarihî evleri (II) dar sokakları ve eski çarşıyı gezdik. Rehberimiz bize şöyle seslendi (III) “Bu evler yüzyıllardır ayakta duruyor (IV)”

Bu metinde numaralanmış yerlerden hangisine virgül getirilmelidir?

A) I B) II C) III D) IV

YerGetirilmesi Gereken İşaretAçıklama
Iİşaret gerekmez“Safranbolu oldu” ifadesinde duraklama yoktur.
IIVirgül“tarihî evleri, dar sokakları” eş görevli sözcüklerdir.
IIIİki noktaKonuşma bölümünden önce gelen ifadenin sonuna iki nokta konur.
IVNoktaTırnak içindeki cümle bitmiştir.

✅ Çözüm

Doğru cevap B seçeneğidir.

16. Etkinlik: Doğru İşareti Bulalım

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun noktalama işaretini getiriniz.

CümleCevap
1. Pazardan elma ( ) armut ve ayva aldık.Virgül ( , )
2. Okul bahçesinde çam, ladin, ardıç ( ) gül, lale, sümbül yetişiyor.Noktalı virgül ( ; )
3. Kardeşim yolda şunu fark etti ( ) Bütün kuşlar aynı yöne uçuyordu.İki nokta ( : )
4. Bu yaz Kars ( ) a gideceğiz.Kesme işareti ( ’ )
5. Eyvah ( ) Otobüsü kaçırdık.Ünlem işareti ( ! )
6. Toplantıya kimler katılacak ( )Soru işareti ( ? )
7. İstanbul ( ) İzmir uçağı rötar yaptı.Kısa çizgi ( - )

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

❓ Noktalı virgül nerede kullanılır?

Noktalı virgül, cümle içinde virgülle ayrılmış grupları birbirinden ayırmak ve ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır. Cümlede virgülle ayrılmış öge yoksa noktalı virgül yerine virgül kullanılır.

❓ Virgül ile noktalı virgül arasındaki fark nedir?

Virgül, eş görevli sözcükleri ve sıralı cümleleri ayırır. Noktalı virgül ise kendi içinde virgülle ayrılmış grupları birbirinden ayırır ve virgülden daha uzun bir duraklama gösterir.

❓ Kurum adlarına gelen ekler neden kesme işaretiyle ayrılmaz?

Türk Dil Kurumu yazım kurallarına göre kurum, kuruluş ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu yüzden “Türk Dil Kurumuna” ve “Atatürk Ortaokulundan” şeklinde yazılır.

❓ “mi” soru eki olan her cümleye soru işareti konur mu?

Hayır. “Düzenli çalıştın mı başarı kendiliğinden gelir.” gibi soru eki bulunduğu hâlde soru anlamı taşımayan cümlelerin sonuna nokta konur.

❓ Tırnak işareti ile iki nokta birlikte kullanılabilir mi?

Evet. Konuşma bölümünden önce gelen ifadenin sonuna iki nokta konur, aktarılan söz ise tırnak içine alınır: Annem kapıdan seslendi: “Sofra hazır, gelin!”

❓ Kısa çizgi ile uzun çizgi arasındaki fark nedir?

Kısa çizgi; satır sonunda sözcükleri bölmek, “arasında, ile” anlamı vermek ve ekleri göstermek için kullanılır. Uzun çizgi ise karşılıklı konuşmalarda her konuşma satırının başına konur.

Kaynak: Türk Dil Kurumu, Yazım Kuralları – Noktalama İşaretleri (tdk.gov.tr)

Hazırlayan: Bilal KIŞ