7. Sınıf Noktalama İşaretleri Konu Anlatımı
7. sınıf Türkçe dersi Noktalama İşaretleri konusunu bu sayfada Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kuralları esas alınarak hazırlanmış açıklamalar ve özgün örneklerle bulabilirsiniz. Nokta, virgül ve kesme işareti gibi temel işaretlerin yanında noktalı virgül, tırnak işareti ve yay ayraç da ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Her işaretin kullanıldığı yerler tablolar hâlinde verilmiş, örneklerde ilgili işaret kırmızı ve altı çizili gösterilmiştir. Sayfada ayrıca sık yapılan hatalar, örnek soru çözümü, etkinlik ve sıkça sorulan sorular yer almaktadır.
🗺️ Kavram Haritası
Bir kutucuğa tıklayarak ilgili bölüme gidebilirsiniz.
Noktalama İşaretleri Neden Önemlidir?
Noktalama işaretleri; yazıda duraklamaları, vurguları, soru ve duygu bildiren anlatımları göstermek ve anlamın doğru anlaşılmasını sağlamak için kullanılan işaretlerdir.
Bir Virgül Anlamı Nasıl Değiştirir?
Yaşlı , adama yardım etti. (Yardım eden yaşlı bir kişidir.)
Yaşlı adama yardım etti. (Yardım edilen yaşlı adamdır.)
💡 Bilgilendirme
Konuşurken ses tonu, duraklama ve vurgu ile anlatmak istediklerimizi yazıda noktalama işaretleri sayesinde aktarırız. Yanlış kullanılan bir işaret, cümlenin anlamını tamamen değiştirebilir.
1. Nokta ( . )
| Kullanıldığı Yer | Örnek |
|---|---|
| Cümlenin sonuna | Kütüphanenin bahçesine yeni banklar kondu. |
| Bazı kısaltmaların sonuna | Dr. Elif Yıldız bugün okulumuza konuşmaya gelecek. |
| Sayılardan sonra sıra bildirmek için | 7. sınıflar, okulun 3. katında ders görüyor. |
| Virgül veya çizgiyle sıralanan sıra sayılarında yalnızca son sayıdan sonra | 2, 5 ve 8. sorular çok zordu. |
| Yazıdaki madde numaralarından ve harflerinden sonra | 1. Giriş 2. Gelişme 3. Sonuç |
| Tarihlerde gün, ay ve yılı ayırmak için | 15.11.2026 |
| Saat ile dakikayı ayırmak için | Tren 13.45’te kalkacak. |
| Dört veya daha fazla rakamlı sayıları sondan başlayarak üçlü gruplara ayırmak için | Stadyuma 42.500 kişi geldi. |
⚠️ Uyarı
Tarihte ay adı yazıyla yazılırsa ay adının önüne ve arkasına nokta konmaz: 15 Kasım 2026 (15. Kasım. 2026 yazılmaz.)
2. Soru İşareti ( ? )
| Kullanıldığı Yer | Örnek |
|---|---|
| Soru eki veya soru sözcüğü bulunan cümlelerin sonuna | Bu kitabı kimden ödünç aldın? |
| Soru eki veya soru sözcüğü bulunmadığı hâlde soru bildiren cümlelerin sonuna | Öğretmen yeni gelen öğrenciye döndü: “Adın?” |
| Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheli bilgilerin yanına (yay ayraç içinde) | 1550 (?) yılında doğan şair… |
⚠️ Uyarı
Soru işaretinin konmadığı durumlar:
- “mı/mi” eki alıp zarf tümleci görevinde kullanılan yan cümlenin sonuna soru işareti konmaz: Akşam oldu mu kuşlar yuvalarına döner.
- Soru bildiren sıralı ve bağlı cümlelerde soru işareti yalnızca en sona konur: Okula yürüyerek mi gideceksin, servisle mi?
3. Ünlem İşareti ( ! )
| Kullanıldığı Yer | Örnek |
|---|---|
| Sevinç, acı, korku, şaşkınlık gibi duyguları anlatan cümle ve ifadelerin sonuna | Ne kadar güzel bir manzara bu! |
| Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra | Çocuklar! Hemen sınıfa dönün. |
| Alay, kinaye veya küçümseme anlamı katmak için yay ayraç içinde | Bu kadar kolay (!) soruyu kimse çözemedi. |
💡 Bilgilendirme
Seslenme ve hitap sözlerinde ünlem işareti hitap sözünden hemen sonra veya cümlenin sonunda kullanılabilir. Alay ve kinaye bildiren ünlem işareti ise yalnızca yay ayraç içinde yazılır.
4. Üç Nokta ( … )
| Kullanıldığı Yer | Örnek |
|---|---|
| Anlatımı tamamlanmamış cümlelerin sonuna | Keşke o gün otobüsü kaçırmasaydım… |
| Açık yazılmak istenmeyen sözcük veya bölümlerin yerine | Bu sözleri ona kimin söylediğini … biliyorsun. |
| Alıntılarda alınmayan sözcük veya bölümlerin yerine | … ve sonunda bütün köy meydanda toplandı. |
| Sözün bir yerde kesilip gerisinin okurun hayal gücüne bırakıldığını göstermek için | Kapı yavaşça açıldı ve içeri… |
| Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek için | Ah bu güzel günler!.. |
| Karşılıklı konuşmalarda eksik bırakılan cevapları göstermek için | — Ödevini bitirdin mi? — Şey… |
⚠️ Uyarı
Üç nokta yerine iki veya daha fazla nokta kullanılmaz. Ünlem ve soru işaretinden sonra ise iki nokta konulması yeterlidir: Ah bu güzel günler!..
5. Virgül ( , )
| Kullanıldığı Yer | Örnek |
|---|---|
| Aynı görevde art arda sıralanan sözcük ve söz öbeklerini ayırmak için | Çantasına defterini, kalemini, suluğunu ve kitabını koydu. |
| Sıralı cümleleri ayırmak için | Kapıyı açtı, ayakkabılarını çıkardı, mutfağa koştu. |
| Uzun cümlelerde yüklemden uzakta kalan özneyi belirtmek için | Komşumuz Ayşe teyze, her sabah erkenden kalkıp bahçesindeki çiçekleri tek tek sular. |
| Ara söz ve ara cümlelerin başına ve sonuna | Yeni öğretmenimiz, Zeynep Hanım, bize bir şiir okudu. |
| Anlamı güçlendirmek için tekrarlanan sözcükler arasına | Koş, koş, koş, bir türlü yetişemedim. |
| Tırnak içine alınmayan alıntı cümlelerinin sonuna | Yarın erken geleceğim, dedi Nur abla. |
| Kabul, ret veya teşvik bildiren “hayır, peki, olur, haydi” gibi sözlerden sonra | Peki, bu akşam görüşürüz. |
| Anlam karışıklığını önlemek için | Küçük, kediyi bahçeye çıkardı. |
| Hitap sözlerinden sonra | Sevgili arkadaşım, mektubunu dün aldım. |
| Özne olarak kullanılan “bu, şu, o” zamirlerinden sonra | Bu, hepimiz için güzel bir ders oldu. |
| Kesirli sayılarda tam kısmı ondalık kısımdan ayırmak için | Bebeğin boyu 52,5 santimetreydi. |
⚠️ Uyarı
Virgülün konmadığı durumlar:
- “ve, veya, yahut, ya … ya” bağlaçlarının önüne ve arkasına virgül konmaz: Kitabımı ve defterimi unuttum.
- Tekrarlı bağlaçların önüne ve arkasına virgül konmaz: Hem okudu hem yazdı.
- “da/de” bağlacından sonra virgül konmaz: Kardeşim de bizimle gelecek.
- Şart ekinden sonra virgül konmaz: Erken kalkarsan otobüse yetişirsin.
6. Noktalı Virgül ( ; )
Noktalı virgül, virgülden daha uzun, noktadan daha kısa bir duraklama gösterir. TDK kurallarına göre noktalı virgülün kullanıldığı bütün durumlarda cümlede virgülle ayrılmış ögeler bulunur.
| Kullanıldığı Yer | Örnek |
|---|---|
| Virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için | Sepete domates, biber, patlıcan; elma, armut, ayva koyduk. |
| Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için | Bahçede çocuklar koşuyor, bağırıyor; büyükler oturmuş, sohbet ediyordu. |
| İkiden fazla eş görevli öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra | Sınıfımızın öğrencileri; çalışkan, meraklı, yardımsever çocuklardır. |
🔎 İpucu
Noktalı virgülün nereye konacağını bulmak için önce cümledeki virgülle ayrılmış grupları belirleyin. Noktalı virgül, grupların arasına konur. Cümlede virgülle ayrılmış öge yoksa noktalı virgüle de gerek yoktur.
7. İki Nokta ( : )
| Kullanıldığı Yer | Örnek |
|---|---|
| Örnek verileceğini bildiren cümlenin sonuna | Kampa şunları getirin: uyku tulumu, el feneri ve matara. |
| Açıklama yapılacağını bildiren cümlenin sonuna | Size bir müjdem var: Yarın okul gezisine gidiyoruz. |
| Edebî eserlerde konuşma bölümünden önce gelen ifadenin sonuna | Annem kapıdan seslendi: “Sofra hazır, gelin!” |
| Karşılıklı konuşmalarda konuşanın adından sonra | EFE: Bugün hava çok güzel, hadi parka gidelim. |
💡 Bilgilendirme
İki noktadan sonra cümle geliyorsa büyük harfle başlanır. Yalnızca sıralanan sözcükler geliyorsa küçük harfle devam edilir.
8. Tırnak İşareti ( “ ” )
| Kullanıldığı Yer | Örnek |
|---|---|
| Başkasından veya bir yazıdan olduğu gibi aktarılan sözleri göstermek için | Dedem her zaman “Ağaç yaşken eğilir.” derdi. |
| Özel olarak vurgulanmak istenen sözleri belirtmek için | Bu yıl okulumuzun sloganı “Önce saygı” olarak belirlendi. |
| Cümle içinde eser adlarını ve bölüm başlıklarını belirtmek için | Bu ay “Küçük Prens” adlı kitabı okuyoruz. |
⚠️ Uyarı
Tırnak işaretiyle ilgili dikkat edilecekler:
- Alıntının sonundaki nokta, soru veya ünlem işareti tırnak içinde kalır: “Yarın görüşürüz.” dedi.
- Tırnak içindeki sözlere gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz: “Küçük Prens”i okudum.
- Eser adları tırnak yerine eğik (italik) yazıyla da gösterilebilir.
9. Uzun Çizgi ( — )
Satır başına alınan karşılıklı konuşmaları göstermek için kullanılır. Bu yüzden uzun çizgiye konuşma çizgisi de denir. Oyun metinlerinde konuşanın adından sonra da konabilir.
Örnek
— Bu akşam yıldızları izlemeye çıkalım mı?
— Olur ama önce ödevlerimizi bitirelim.
⚠️ Uyarı
Konuşma tırnak içinde verilmişse uzun çizgi kullanılmaz.
10. Yay Ayraç ( ( ) )
| Kullanıldığı Yer | Örnek |
|---|---|
| Cümlenin anlamını tamamlayan, cümlenin dışında kalan ek bilgiler için | Hafta sonu Kapadokya’ya (Nevşehir) gittik. |
| Tiyatro eserlerinde konuşanın hareketini veya durumunu göstermek için | AYŞE (Pencereye koşarak) Kar yağıyor! |
| Alay, kinaye veya küçümseme bildiren ünlem işaretini içine almak için | Çok hızlı (!) bir yazıcıymış, bir sayfayı on dakikada bastı. |
| Şüpheli veya kesin olmayan bilgiyi gösteren soru işaretini içine almak için | 1550 (?) yılında doğan şair… |
| Bir yazının maddelerini gösteren sayı ve harflerden sonra (kapama ayracı) | 1) Giriş 2) Gelişme 3) Sonuç |
⚠️ Uyarı
Ayraçla açıklanan sözcüğe gelen ek, ayraçtan önce yazılır: Kapadokya’ya (Nevşehir) gittik. (Kapadokya (Nevşehir)’ya yazılmaz.)
11. Kesme İşareti ( ’ )
| Kullanıldığı Yer | Örnek |
|---|---|
| Özel adlara gelen iyelik, durum ve bildirme eklerini ayırmak için | Trabzon’a, Selin’in, Karadeniz’de |
| Kişi adlarından sonra gelen saygı ve unvan sözlerine getirilen ekleri ayırmak için | Zeynep Hanım’a, Ali Bey’in |
| Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için | TDK’ye, TBMM’de |
| Sayılara getirilen ekleri ayırmak için | 1990’lı yıllar, 7’nci sıra, saat 09.00’da |
| Belirli bir tarihi bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırmak için | 23 Nisan’da gösteri yapacağız. |
| Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için | a’dan z’ye kadar |
| Ölçü veya söyleyiş gereği düşen sesleri göstermek için | Ne’n var, neden üzgünsün? |
⚠️ Uyarı
Şu durumlarda kesme işareti kullanılmaz:
- Kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler ayrılmaz: Türk Dil Kurumuna, Atatürk Ortaokulundan
- Özel adlara gelen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen ekler ayrılmaz: Trabzonlu, Türkçe, Selinler
- Tırnak içindeki sözlere gelen ekler ayrılmaz: “Küçük Prens”i
12. Kısa Çizgi ( - )
| Kullanıldığı Yer | Örnek |
|---|---|
| Satır sonuna sığmayan sözcükleri bölmek için | et-kinlik, kitap-lık (satır sonunda bölünen sözcükler) |
| Ara söz ve ara cümleleri ayırmak için (ayırdığı sözcüklere bitişik yazılır) | Kuzenim -geçen yıl üniversiteyi bitirmişti- şimdi öğretmenlik yapıyor. |
| Sözcüğün kök, gövde ve eklerini ayırmak için | göz-lük-çü |
| Fiil kök ve gövdelerini göstermek için | gel-, oku-, yazdır- |
| Sözcükleri hecelerine ayırmak için | ki-tap-lık |
| “arasında, ve, ile, ila, …-den …-e” anlamlarını vermek için | Ankara-Sivas treni, 13.00-14.00 arası |
⚠️ Uyarı
Sayı adları yinelendiğinde aralarına kısa çizgi konmaz: Bahçede üç beş çocuk oynuyordu.
13. Eğik Çizgi ( / )
| Kullanıldığı Yer | Örnek |
|---|---|
| Yan yana yazılan dizelerin arasına | Sabahleyin güldü dağ / Akşamüstü ağladı |
| Adreslerde apartman numarası ile daire numarası, semt ile şehir arasına | No.: 12/5 Merkez / SİVAS |
| Tarihlerde gün, ay ve yılı ayırmak için | 15/11/2026 |
| Dil bilgisinde eklerin farklı biçimlerini göstermek için | -a / -e, -lar / -ler |
14. Sık Yapılan Hatalar
| Yanlış | Doğru | Açıklama |
|---|---|---|
| Kitabımı, ve defterimi unuttum. | Kitabımı ve defterimi unuttum. | “ve” bağlacının önüne virgül konmaz. |
| Hem okudu, hem yazdı. | Hem okudu hem yazdı. | Tekrarlı bağlaçlarda virgül konmaz. |
| Türk Dil Kurumu’na yazdık. | Türk Dil Kurumuna yazdık. | Kurum adlarına gelen ekler ayrılmaz. |
| Trabzon’lu bir arkadaşım var. | Trabzonlu bir arkadaşım var. | Yapım ekleri kesmeyle ayrılmaz. |
| Kitabı okudun mu konuyu hemen kavrarsın? | Kitabı okudun mu konuyu hemen kavrarsın. | “mı/mi” almış yan cümle zarf tümleci görevindedir, cümle soru bildirmez. |
| Elmalar kırmızı; armutlar sarı. | Elmalar kırmızı, armutlar sarı. | Cümlede virgülle ayrılmış öge olmadığı için noktalı virgül gerekmez. |
| 15. Kasım. 2026 | 15 Kasım 2026 | Ay adı yazıyla yazılınca nokta konmaz. |
| Bekle.... | Bekle… | Üç nokta yerine daha fazla nokta kullanılmaz. |
15. Örnek Soru Çözümü
Örnek Soru
Gezimizin ilk durağı Safranbolu (I) oldu. Burada tarihî evleri (II) dar sokakları ve eski çarşıyı gezdik. Rehberimiz bize şöyle seslendi (III) “Bu evler yüzyıllardır ayakta duruyor (IV)”
Bu metinde numaralanmış yerlerden hangisine virgül getirilmelidir?
A) I B) II C) III D) IV
| Yer | Getirilmesi Gereken İşaret | Açıklama |
|---|---|---|
| I | İşaret gerekmez | “Safranbolu oldu” ifadesinde duraklama yoktur. |
| II | Virgül | “tarihî evleri, dar sokakları” eş görevli sözcüklerdir. |
| III | İki nokta | Konuşma bölümünden önce gelen ifadenin sonuna iki nokta konur. |
| IV | Nokta | Tırnak içindeki cümle bitmiştir. |
✅ Çözüm
Doğru cevap B seçeneğidir.
16. Etkinlik: Doğru İşareti Bulalım
Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun noktalama işaretini getiriniz.
| Cümle | Cevap |
|---|---|
| 1. Pazardan elma ( ) armut ve ayva aldık. | Virgül ( , ) |
| 2. Okul bahçesinde çam, ladin, ardıç ( ) gül, lale, sümbül yetişiyor. | Noktalı virgül ( ; ) |
| 3. Kardeşim yolda şunu fark etti ( ) Bütün kuşlar aynı yöne uçuyordu. | İki nokta ( : ) |
| 4. Bu yaz Kars ( ) a gideceğiz. | Kesme işareti ( ’ ) |
| 5. Eyvah ( ) Otobüsü kaçırdık. | Ünlem işareti ( ! ) |
| 6. Toplantıya kimler katılacak ( ) | Soru işareti ( ? ) |
| 7. İstanbul ( ) İzmir uçağı rötar yaptı. | Kısa çizgi ( - ) |
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
❓ Noktalı virgül nerede kullanılır?
Noktalı virgül, cümle içinde virgülle ayrılmış grupları birbirinden ayırmak ve ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır. Cümlede virgülle ayrılmış öge yoksa noktalı virgül yerine virgül kullanılır.
❓ Virgül ile noktalı virgül arasındaki fark nedir?
Virgül, eş görevli sözcükleri ve sıralı cümleleri ayırır. Noktalı virgül ise kendi içinde virgülle ayrılmış grupları birbirinden ayırır ve virgülden daha uzun bir duraklama gösterir.
❓ Kurum adlarına gelen ekler neden kesme işaretiyle ayrılmaz?
Türk Dil Kurumu yazım kurallarına göre kurum, kuruluş ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu yüzden “Türk Dil Kurumuna” ve “Atatürk Ortaokulundan” şeklinde yazılır.
❓ “mi” soru eki olan her cümleye soru işareti konur mu?
Hayır. “Düzenli çalıştın mı başarı kendiliğinden gelir.” gibi soru eki bulunduğu hâlde soru anlamı taşımayan cümlelerin sonuna nokta konur.
❓ Tırnak işareti ile iki nokta birlikte kullanılabilir mi?
Evet. Konuşma bölümünden önce gelen ifadenin sonuna iki nokta konur, aktarılan söz ise tırnak içine alınır: Annem kapıdan seslendi: “Sofra hazır, gelin!”
❓ Kısa çizgi ile uzun çizgi arasındaki fark nedir?
Kısa çizgi; satır sonunda sözcükleri bölmek, “arasında, ile” anlamı vermek ve ekleri göstermek için kullanılır. Uzun çizgi ise karşılıklı konuşmalarda her konuşma satırının başına konur.
Kaynak: Türk Dil Kurumu, Yazım Kuralları – Noktalama İşaretleri (tdk.gov.tr)
Hazırlayan: Bilal KIŞ