7. Sınıf Görsel, Grafik ve Tablo Yorumlama Konu Anlatımı
7. sınıf Türkçe dersi Görsel, Grafik ve Tablo Yorumlama konusu, bu sayfada Bilal Kış tarafından Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne uygun olarak anlatılmıştır. Ulaşılabilir ve ulaşılamaz yargılar, fotoğraf, karikatür ve afiş yorumlama, çift sütun, çizgi ve daire grafikleri ile tablo yorumlama örneklerle ve adım adım çözümlerle açıklanmıştır.
🗺️ Kavram Haritası
Bir kutucuğa tıklayarak ilgili bölüme gidebilirsiniz.
Görsel Okuma Nedir?
Görsel okuma; fotoğraf, resim, karikatür, afiş, grafik ve tablo gibi araçlarla aktarılan bilgileri doğru anlama, karşılaştırma ve bunlardan geçerli sonuçlar çıkarma becerisidir.
7. sınıfta bu beceri bir adım ileri taşınır. Görseldeki bilgiyi yalnızca okumak yetmez. Hangi yargının görselden çıkarılabileceğini, hangisinin çıkarılamayacağını ayırt etmek gerekir.
💡 Bilgilendirme
Görsel ve grafik okurken sırasıyla şu soruları sorun:
- Ne görüyorum? Başlık, kişiler, nesneler, sayılar, renkler
- Ne anlatılıyor? Durum, değişim, karşılaştırma, mesaj
- Neye ulaşabilirim? Yalnızca verilen bilgilere dayanan yargılar
1. Ulaşılabilir ve Ulaşılamaz Yargılar
Görsel, grafik ve tablo sorularının çoğu, bir yargının verilen bilgilerle desteklenip desteklenmediğini sorar. Bir yargıya ulaşılabilmesi için o yargının görselde, grafikte veya tabloda açıkça görülmesi ya da bunlardan kesin olarak çıkarılabilmesi gerekir.
| Yargı Türü | Açıklama | Durum |
|---|---|---|
| Doğrudan okunan bilgi | Grafikte veya tabloda açıkça görülen bilgi | Ulaşılabilir |
| Karşılaştırma | En çok, en az, daha fazla, azaldı, arttı gibi yargılar | Ulaşılabilir |
| Neden bildiren yargı | “… olduğu için, … yüzünden” gibi sebep açıklamaları | Genellikle ulaşılamaz |
| Geleceğe yönelik tahmin | “… artacaktır, … azalacaktır” gibi yargılar | Ulaşılamaz |
| Genelleme | “Herkes, hiç kimse, her zaman” gibi kapsayıcı yargılar | Ulaşılamaz |
| Kişisel duygu ve beğeni | “… sever, … ister, … hoşlanır” gibi yargılar | Ulaşılamaz |
⚠️ Uyarı
Bir yargının gerçek hayatta doğru olması, o yargıya grafikten ulaşılabileceğini göstermez. “Yazın dondurma satışı artar.” bilgisi doğru olabilir ama grafikte mevsimlerle ilgili bilgi yoksa bu yargıya ulaşılamaz.
2. Görsel Yorumlama
Fotoğraf, resim, karikatür ve afişlerdeki durumu, duyguyu, ayrıntıları ve verilmek istenen mesajı yakalama becerisidir.
Fotoğraf ve Resim Yorumlama
GÖRSEL: Dağ köyünde bir kış sabahı
Karla kaplı bir patikada, sırtlarında çantalarıyla iki çocuk el ele tutuşarak ilerliyor. İleride bacasından duman tüten küçük bir okul binası görülüyor.
✅ Çözüm
Bu görselden şu yargılara ulaşılabilir:
- Mevsim kıştır ve yerler karla kaplıdır.
- Çocuklar okula gitmektedir. (Sırt çantaları ve ilerideki okul binası bunu gösterir.)
- Çocuklar zor koşullarda birbirine destek olmaktadır. (El ele tutuşmaları bunu gösterir.)
- Okulda soba veya ısıtıcı yanmaktadır. (Bacadan tüten duman bunu gösterir.)
⚠️ Uyarı
Bu görselden “Çocuklar kardeştir.” ve “Çocuklar okula her gün yürüyerek gider.” yargılarına ulaşılamaz. (Görselde akrabalık ve süreklilik bildiren bir ipucu yoktur.)
Karikatür Yorumlama
Karikatür; bir durumu, olayı veya davranışı mizah yoluyla eleştiren çizimdir. Karikatürde güldürünün arkasındaki eleştiri bulunmaya çalışılır.
KARİKATÜR: “Aynı Masada”
Bir aile akşam yemeği masasında oturuyor. Herkesin gözü elindeki telefonda. Masanın ortasındaki vazoda çiçek solmuş, çorbalar soğumuş.
✅ Çözüm
Bu karikatür için yapılabilecek yorumlar:
- Karikatürde teknolojinin aile içi iletişimi zayıflatması eleştirilmektedir.
- Aile üyeleri aynı masada olmalarına rağmen birbirleriyle konuşmamaktadır.
- Solmuş çiçek ve soğumuş çorba, ilgisizlik ve unutulan değerleri simgelemektedir.
⚠️ Uyarı
Bu karikatürden “Bu aile her akşam yemeği böyle yer.” yargısına ulaşılamaz. (Karikatür tek bir anı göstermektedir.)
Afiş Yorumlama
AFİŞ: “Bir Kap Su, Bir Can”
Sıcak bir yaz gününde bir kapı önüne konmuş su kabından bir köpek, bir kedi ve bir kuş su içiyor. Afişin altında “Sıcak günlerde kapınızın önüne bir kap su bırakın.” yazıyor.
✅ Çözüm
Bu afiş için yapılabilecek yorumlar:
- Afiş, sokak hayvanlarının sıcak havalarda suya ihtiyaç duyduğuna dikkat çekmektedir.
- Afiş, okuyucuyu küçük bir davranışla iyilik yapmaya çağırmaktadır.
- Farklı hayvanların aynı kaptan su içmesi, paylaşma ve dayanışma duygusunu öne çıkarmaktadır.
Görsel ile Metin İlişkisi
Bazı sorularda bir görsel ile bir metin birlikte verilir. Bu sorularda görselde ve metinde ortak olan ayrıntılar ile yalnızca birinde bulunan ayrıntılar karşılaştırılır.
Metin
Dağ köyündeki çocuklar sabah erkenden yola çıktı. Dizlerine kadar çıkan karda el ele tutuşarak yürüdüler. Okula vardıklarında öğretmenleri onları sobanın başında sıcak bir ıhlamurla karşıladı.
| Ayrıntı | Görselde | Metinde |
|---|---|---|
| Karla kaplı yol | ✓ | ✓ |
| El ele tutuşan çocuklar | ✓ | ✓ |
| Okul binası | ✓ | ✓ |
| Öğretmen | ✗ | ✓ |
| Sıcak ıhlamur | ✗ | ✓ |
| Kardan adam | ✓ | ✗ |
🔎 İpucu
“Metinde olup görselde olmayan” ya da “görselde olup metinde olmayan” ayrıntılar sorulduğunda iki bilgiyi bu şekilde yan yana listeleyerek karşılaştırın.
3. Grafik ve Tablo Yorumlama
Grafik ve tablolardaki verileri inceleyerek sözel yargılara ulaşma sürecidir. Bu sorularda hesap yapmaktan çok karşılaştırma, değişimi fark etme ve yargının doğruluğunu sınama önemlidir.
🔎 İpucu
Grafik ve tablo okurken dikkat edilecekler:
- Başlığı okuyun. Grafik neyi, hangi zaman aralığında gösteriyor?
- Açıklamaları (renkleri, simgeleri) okuyun. Özellikle çift sütunlu grafiklerde hangi rengin neyi gösterdiğini belirleyin.
- Seçeneklerdeki her yargıyı grafikle tek tek karşılaştırın. Neden, tahmin ve genelleme bildiren ifadelere dikkat edin.
Çift Sütun Grafiği
İki farklı durumun (iki ay, iki sınıf, iki grup) aynı grafik üzerinde karşılaştırıldığı grafiklerdir.
Okul Kantininde Eylül ve Ekim Aylarında Satılan Ürünler
Eylül Ekim
(Sayılar satılan ürün adedini gösterir.)
✅ Çözüm
Bu grafikten şu yargılara ulaşılabilir:
- Eylül ayında en çok su satılmıştır.
- Ekim ayında en çok tost satılmıştır.
- Ayran, tost ve meyve satışları Ekim ayında artmıştır.
- Su ve kek satışları Ekim ayında azalmıştır.
⚠️ Uyarı
Bu grafikten şu yargılara ulaşılamaz:
- “Havalar soğuduğu için Ekim ayında su satışı azalmıştır.” (Neden bildirir. Grafikte hava durumuyla ilgili bilgi yoktur.)
- “Kasım ayında tost satışları daha da artacaktır.” (Geleceğe yönelik tahmindir.)
Çizgi Grafiği
Bir durumun zaman içindeki değişimini gösteren grafiklerdir. Çizginin yükselmesi artışı, alçalması azalışı gösterir.
Bir Parkın Gün İçinde Saatlere Göre Ziyaretçi Sayısı
Dikey eksen: ziyaretçi sayısı · Yatay eksen: saat
✅ Çözüm
Bu grafikten şu yargılara ulaşılabilir:
- Park en kalabalık saat 18.00’dedir.
- Park en tenha saat 08.00’dedir.
- Saat 12.00 ile 14.00 arasında ziyaretçi sayısı azalmıştır.
- Saat 14.00’ten 18.00’e kadar ziyaretçi sayısı sürekli artmıştır.
⚠️ Uyarı
Bu grafikten “Park her gün akşamüstü kalabalık olur.” yargısına ulaşılamaz. (Grafik yalnızca bir günü göstermektedir. Bu bir genellemedir.)
Daire Grafiği
Bir bütünün parçalara nasıl dağıldığını gösteren grafiklerdir. Dilim büyüdükçe o parçanın bütün içindeki payı da büyür.
7. Sınıf Öğrencilerinin Boş Zamanlarında En Çok Yaptıkları Etkinlik
✅ Çözüm
Bu grafikten şu yargılara ulaşılabilir:
- Öğrencilerin boş zamanlarında en çok yaptığı etkinlik spordur.
- En az tercih edilen etkinlik resimdir.
- Müzikle uğraşan öğrenciler, dijital oyun oynayanlardan fazladır.
⚠️ Uyarı
Bu grafikten “Öğrenciler resim yapmayı sevmez.” yargısına ulaşılamaz. (Grafik, en çok yapılan etkinliği gösterir. Öğrencilerin neyi sevip sevmediğini göstermez.)
Tablo Yorumlama
Tablolar bilgileri satır ve sütunlar hâlinde düzenler. Tablo okurken önce başlığa, sonra satır ve sütun adlarına bakılır.
Okul Gezisi İçin Önerilen Yerler
| Gezi Yeri | Okula Uzaklık | Giriş | Etkinlik |
|---|---|---|---|
| Bilim Merkezi | Yakın | Ücretsiz | Deney atölyesi |
| Tarihî Kale | Uzak | Ücretli | Rehberli tur |
| Botanik Bahçesi | Orta | Ücretsiz | Doğa yürüyüşü |
| Kuş Gözlem Alanı | Uzak | Ücretsiz | Kuş gözlemi |
✅ Çözüm
Bu tablodan şu yargılara ulaşılabilir:
- Okula en yakın gezi yeri Bilim Merkezi’dir.
- Girişi ücretli olan tek yer Tarihî Kale’dir.
- Okula uzak olan yerlerden biri ücretsizdir.
- Bilim Merkezi hem okula yakındır hem de girişi ücretsizdir.
⚠️ Uyarı
Bu tablodan “Öğrenciler en çok Bilim Merkezi’ne gitmek ister.” yargısına ulaşılamaz. (Tabloda öğrencilerin istekleriyle ilgili bir bilgi yoktur.)
4. Örnek Soru Çözümü
Örnek Soru
Yukarıdaki “Bir Parkın Gün İçinde Saatlere Göre Ziyaretçi Sayısı” grafiğine göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Parktaki en kalabalık saat 18.00’dir.
B) Saat 14.00’te parkta, saat 12.00’ye göre daha az ziyaretçi vardır.
C) Akşam saatlerinde insanlar iş çıkışı parka geldiği için park kalabalıklaşır.
D) Parkın en tenha olduğu saat 08.00’dir.
| Seçenek | Grafikle Karşılaştırma | Sonuç |
|---|---|---|
| A | En yüksek nokta 18.00’dedir. | Söylenebilir |
| B | Çizgi 12.00’den 14.00’e alçalmıştır. | Söylenebilir |
| C | Grafikte ziyaretçilerin neden geldiğine dair bilgi yoktur. Yargı, neden bildirmektedir. | Söylenemez |
| D | En düşük nokta 08.00’dedir. | Söylenebilir |
✅ Çözüm
Doğru cevap C seçeneğidir. Seçenekte grafikte yer almayan bir neden ileri sürülmüştür.
Konuyu pekiştirmek için 7. sınıf görsel, grafik ve tablo yorumlama çalışma kâğıtlarına ve testlerine de göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
7. sınıf görsel okuma konusu hangi başlıkları kapsar?
Konu; ulaşılabilir ve ulaşılamaz yargılar, fotoğraf, karikatür ve afiş yorumlama, görsel ile metin ilişkisi, çift sütun, çizgi ve daire grafikleri ile tablo yorumlama başlıklarından oluşur.
Bir karikatür nasıl yorumlanır?
Karikatür, bir durumu ya da davranışı mizah yoluyla eleştiren çizimdir. Önce çizimdeki kişiler, nesneler ve ayrıntılar incelenir, ardından güldürünün arkasındaki eleştiri bulunur. Örneğin yemek masasında herkesin telefona baktığı bir karikatür, teknolojinin aile içi iletişimi zayıflatmasını eleştirir.
Konu anlatımında çözümlü örnek var mı?
Evet. Her görsel, grafik ve tablo için ulaşılabilen ve ulaşılamayan yargılar gösterilmiş, sayfanın sonunda da bir örnek soru seçenek seçenek çözülmüştür.
Konuyla ilgili çalışma kâğıdı ve test var mı?
Evet. 7. sınıf görsel, grafik ve tablo yorumlama çalışma kâğıtları ve testleri sitemizde PDF olarak, cevap anahtarlarıyla birlikte ücretsiz indirilebilir.
Hazırlayan: Bilal KIŞ