Anasayfa / 7. SINIF

7. Sınıf Geçiş ve Bağlantı İfadeleri Konu Anlatımı

7. sınıf Türkçe dersi Geçiş ve Bağlantı İfadeleri konusunu bu sayfada açıklamalar ve özgün örneklerle bulabilirsiniz. Konu; düşünceyi destekleyen, düşüncenin yönünü değiştiren ve düşünceyi sonuca bağlayan ifadeler başlıklarıyla anlatılmıştır.

Ekleme, örnekleme, vurgulama, zıtlık, neden-sonuç, özetleme, seçenek belirtme ve sıralama işlevli geçiş ve bağlantı ifadeleri örnek cümlelerle açıklanmıştır. Sayfada ayrıca özet tablo, örnek soru çözümleri, etkinlik ve sıkça sorulan sorular yer almaktadır.

🗺️ Kavram Haritası

GEÇİŞ VE BAĞLANTI İFADELERİ

Bir kutucuğa tıklayarak ilgili bölüme gidebilirsiniz.

Geçiş ve Bağlantı İfadesi Nedir?

Geçiş ve bağlantı ifadeleri; cümleler ve paragraflar arasında anlam bağı kuran, düşüncelerin birbirine mantıklı bir şekilde bağlanmasını sağlayan sözcük ve sözcük gruplarıdır.
Bu ifadeler sayesinde okuyucu, yeni cümlenin bir önceki cümleye ek bilgi mi verdiğini, ona karşı mı çıktığını yoksa onu sonuca mı bağladığını kolayca anlar.

Geçiş İfadesi Ne Kazandırır?

Kardeşim her gün düzenli çalıştı. Sınavda çok başarılı oldu.

Kardeşim her gün düzenli çalıştı. Bu sayede sınavda çok başarılı oldu.

💡 Bilgilendirme

İkinci örnekte kullanılan “bu sayede” ifadesi, iki cümle arasındaki neden-sonuç ilişkisini açıkça gösterir. Geçiş ifadesi olmadan da cümleler anlaşılır ama aralarındaki bağ okuyucunun tahminine kalır.

1. Düşünceyi Destekleyen Geçiş ve Bağlantı İfadeleri

Bir düşünceye yeni bilgiler ekleyen, onu örneklerle açıklayan veya önemli bir yönünü vurgulayan ifadelerdir.

Ekleme

Önceki düşünceye yeni bir bilgi eklemek için kullanılır.

İfadeÖrnek
ayrıcaKütüphanemiz yenilendi, ayrıca okuma salonu da genişletildi.
üstelikBu bisiklet çok hafif, üstelik katlanabiliyor.
hattaKardeşim kitabı bir günde bitirdi, hatta ikinci kez okumaya başladı.
bunun yanı sıra, bunun yanındaKampta yüzme öğrendik. Bunun yanı sıra çadır kurmayı da öğrendik.
de / da, hem … hemHem resim hem müzik kursuna gidiyor.

Örnekleme

Bir düşünceyi daha anlaşılır kılmak için örnek vermek amacıyla kullanılır.

İfadeÖrnek
örneğinBazı hayvanlar kışı uyuyarak geçirir. Örneğin ayılar aylarca mağaralarında uyur.
meselaSebzeler vücudumuz için çok faydalıdır, mesela ıspanak demir bakımından zengindir.
söz gelimiBu şehrin tarihî yapıları çok değerlidir. Söz gelimi kale surları yüzyıllardır ayaktadır.
buna örnek olarakTeknoloji hayatımızı kolaylaştırıyor. Buna örnek olarak çevrim içi kütüphaneler gösterilebilir.

Vurgulama

Bir düşüncenin en önemli yönünü öne çıkarmak için kullanılır.

İfadeÖrnek
özellikleBütün meyveleri severim, özellikle kirazı.
bilhassaOkulumuzda bilhassa kitap okuma etkinliklerine önem verilir.
heleBu yol zaten tehlikeli, hele karlı havalarda.
en önemlisiBu kampta çok şey öğrendik. En önemlisi birlikte çalışmayı öğrendik.

⚠️ Uyarı

“özellikle” ifadesi bir örnek gösterdiği için örnekleme ile karıştırılabilir. Ancak “özellikle” sayılan örnekler arasından birini öne çıkarır. Bu yüzden vurgulama işlevindedir.

2. Düşüncenin Yönünü Değiştiren Geçiş ve Bağlantı İfadeleri (Zıtlık)

Önceki düşünceye karşıt bir düşünce getiren veya beklenmeyen bir durumu bildiren ifadelerdir. Bu ifadelerden sonra anlatım farklı bir yöne döner.

İfadeÖrnek
ama, fakat, lakinHerkese haber verdik fakat toplantıya kimse gelmedi.
ancakProje çok güzel hazırlanmıştı ancak süre yetmediği için sunulamadı.
oysa, oysaki, hâlbukiBen onu kırgın sanıyordum, oysaki beni çoktan affetmişti.
ne var kiBütün hazırlıklar tamamlanmıştı, ne var ki son anda elektrikler kesildi.
buna rağmen, yine deYollar karla kaplıydı. Buna rağmen öğretmenimiz okula zamanında geldi.

🔎 İpucu

Zıtlık ifadesinden önceki cümle bir beklenti oluşturur, sonraki cümle ise bu beklentinin tersini söyler. Boşluk doldurma sorularında iki cümlenin birbirine ters düşüp düşmediğine bakın.

3. Düşünceyi Sonuca Bağlayan Geçiş ve Bağlantı İfadeleri

Bir düşüncenin nedenini veya sonucunu bildiren ya da anlatılanları kısaca toparlayan ifadelerdir.

Neden-Sonuç

İfadeBildirdiğiÖrnek
çünküNedenBugün maça gidemedim çünkü çok ödevim vardı.
bu yüzden, bu nedenleSonuçGece boyunca kar yağdı. Bu yüzden okullar tatil edildi.
bundan dolayı, dolayısıylaSonuçNehrin suyu çok yükselmişti, dolayısıyla köprü kapatıldı.
böylece, bu sayedeSonuçHer gün yarım saat yürüdü. Böylece kendini daha dinç hissetti.
sonuç olarakSonuçHerkes görevini eksiksiz yaptı. Sonuç olarak gösterimiz büyük beğeni topladı.

🔎 İpucu

“çünkü” kendinden sonra nedeni getirir. “bu yüzden, bu nedenle, böylece” ise kendinden önceki cümlede nedeni, kendinden sonra sonucu bildirir.

Özetleme

Anlatılanları kısaca toparlamak, ana düşünceyi özetlemek için kullanılır. Genellikle paragrafın sonunda yer alır.

İfadeÖrnek
kısacasıHava güzeldi, yemekler lezzetliydi, herkes neşeliydi. Kısacası unutulmaz bir piknik oldu.
özetleDüzenli uyku, dengeli beslenme ve spor sağlığın temelidir. Özetle sağlıklı yaşam bir alışkanlıktır.
sözün kısasıOna ne zaman ihtiyacım olsa yanımdaydı. Sözün kısası gerçek bir dosttu.
kısacaBu yöntemi kısaca anlatmak gerekirse adım adım ilerlemek gerekir.

4. Diğer Geçiş ve Bağlantı İfadeleri

Seçenek Belirtme

İki veya daha fazla seçenek sunmak için kullanılır.

İfadeÖrnek
veya, ya da, yahutHafta sonu sinemaya ya da tiyatroya gidebiliriz.
ya … yaYa bu akşam ararım ya yarın sabah uğrarım.
ister … isterİster otobüsle gel ister yürüyerek.

Sıralama

Olayları veya işlem basamaklarını belli bir sıraya koymak için kullanılır.

Örnek

İlk olarak fidan için toprağı kazdık. Ardından fidanı çukura yerleştirdik. Daha sonra etrafını toprakla doldurduk. Son olarak bol suyla suladık.

5. Özet Tablo

Grupİşlevİfadeler
Düşünceyi destekleyenEklemeayrıca, üstelik, hatta, bunun yanı sıra
Örneklemeörneğin, mesela, söz gelimi
Vurgulamaözellikle, bilhassa, hele, en önemlisi
Düşüncenin yönünü değiştirenZıtlıkama, fakat, lakin, ancak, oysa, ne var ki, buna rağmen
Düşünceyi sonuca bağlayanNeden-sonuççünkü, bu yüzden, bu nedenle, böylece, sonuç olarak
Özetlemekısacası, özetle, sözün kısası
DiğerSeçenek belirtmeveya, ya da, ya … ya, ister … ister
Sıralamailk olarak, ardından, daha sonra, son olarak

6. Örnek Soru Çözümleri

Örnek Soru-1

Bu yaz dedemin köyünde çok güzel vakit geçirdim. Bahçede sebze yetiştirdim, ineklerin bakımına yardım ettim. Kısacası doğayla iç içe bir tatil yaptım.

Bu metindeki altı çizili geçiş ve bağlantı ifadesi hangi işleviyle kullanılmıştır?

A) Örnekleme B) Özetleme C) Zıtlık D) Ekleme

Çözüm: “Kısacası” ifadesi önce anlatılan bütün etkinlikleri toparlamıştır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Örnek Soru-2

(I) Arılar doğanın en çalışkan canlılarındandır. (II) Bir arı gün boyunca yüzlerce çiçeği dolaşır. (III) Arılar bitkilerin tozlaşmasını sağlar, böylece meyve ve sebzelerin oluşmasına katkıda bulunur. (IV) Bu küçük canlılar gıda üretimi için hayati öneme sahiptir.

Numaralanmış cümlelerin hangisinde sonuç bildiren bir geçiş ve bağlantı ifadesine yer verilmiştir?

A) I B) II C) III D) IV

Çözüm: (III) numaralı cümlede kullanılan “böylece” ifadesi, tozlaşmanın sonucunu bildirmektedir. Diğer cümlelerde geçiş ve bağlantı ifadesi yoktur. Doğru cevap C seçeneğidir.

7. Etkinlik: Boşlukları Dolduralım

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun geçiş ve bağlantı ifadesini yazınız.

CümleCevapİşlevi
1. Çok yorgundu, - - - - ödevlerini bitirmeden uyumadı.yine de / buna rağmenZıtlık
2. Bu kasabanın her mevsimi güzeldir, - - - - sonbaharı.özellikleVurgulama
3. Bazı kuşlar göç eder. - - - - leylekler kışı Afrika’da geçirir.ÖrneğinÖrnekleme
4. Sabah otobüsü kaçırdım. - - - - derse geç kaldım.Bu yüzdenSonuç
5. Odasını topladı, - - - - bulaşıkları da yıkadı.üstelik / ayrıcaEkleme
6. Akşam yemeğinde makarna - - - - pilav yapabiliriz.ya da / veyaSeçenek belirtme
7. Kitabı hiç okumamıştı, - - - - herkese okumuş gibi anlatıyordu.oysa / hâlbukiZıtlık
8. Herkes çalıştı, herkes yardım etti. - - - - başarı hepimizindi.KısacasıÖzetleme

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

❓ Geçiş ve bağlantı ifadeleri nedir?

Geçiş ve bağlantı ifadeleri, cümleler ve paragraflar arasında anlam bağı kuran sözcük ve sözcük gruplarıdır. “Çünkü, bu nedenle, buna rağmen, ayrıca, sonuç olarak” bu ifadelere örnektir.

❓ Geçiş ve bağlantı ifadeleri hangi gruplara ayrılır?

Düşünceyi destekleyen (ekleme, örnekleme, vurgulama), düşüncenin yönünü değiştiren (zıtlık) ve düşünceyi sonuca bağlayan (neden-sonuç, özetleme) ifadeler olarak gruplandırılabilir. Seçenek belirtme ve sıralama ifadeleri de geçiş ve bağlantı işlevi görür.

❓ “Özellikle” örnekleme mi, vurgulama mı bildirir?

“Özellikle” sayılan örnekler arasından birini öne çıkardığı için vurgulama işlevindedir: Bütün meyveleri severim, özellikle kirazı.

❓ “Ancak” her zaman zıtlık mı bildirir?

Hayır. “Ancak” sözcüğü “ama” anlamında kullanıldığında zıtlık bildiren bir geçiş ifadesidir. “yalnızca” anlamında kullanıldığında ise sınırlama bildirir: Bu soruyu ancak iki kişi çözdü.

❓ “Çünkü” ile “bu yüzden” arasındaki fark nedir?

İkisi de neden-sonuç ilişkisi kurar. “Çünkü” kendinden sonra nedeni getirir. “Bu yüzden” ise kendinden önceki cümledeki nedenin sonucunu bildirir.

❓ Özetleme ifadeleri paragrafın neresinde kullanılır?

“Kısacası, özetle, sözün kısası” gibi özetleme ifadeleri anlatılanları toparladığı için genellikle paragrafın sonunda kullanılır.

Hazırlayan: Bilal KIŞ