6. Sınıf Yazım Kuralları Konu Anlatımı
6. sınıf Türkçe dersi Yazım Kuralları konusu, bu sayfada Bilal Kış tarafından Türk Dil Kurumu yazım kurallarına ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne uygun olarak anlatılmıştır. Büyük harflerin kullanımı, sayıların yazımı, kısaltmaların yazımı ile “de”, “ki” ve “mi”nin yazımı tablolar, uyarılar ve örneklerle açıklanmıştır.
6. sınıf Türkçe dersi Yazım Kuralları konusunu; büyük harflerin kullanımı, sayıların yazımı, kısaltmaların yazımı ile “de”, “ki” ve “mi”nin yazımı başlıkları altında, Türk Dil Kurumu yazım kurallarına uygun açıklamalar ve örneklerle aşağıda bulabilirsiniz.
🗺️ Kavram Haritası
Bir kutucuğa tıklayarak ilgili bölüme gidebilirsiniz.
1. Büyük Harflerin Kullanımı
A. Cümle büyük harfle başlar.
- Bu hafta sonu dedemlere gideceğiz.
- Kütüphaneden hangi kitabı aldın?
⚠️ Uyarı
Cümle içindeki büyük harf kullanımına dikkat ediniz:
- Tırnak ve yay ayraç içindeki cümleler büyük harfle başlar: Babam “Erken yatmayı unutma.” dedi. / Geçen yaz (Henüz on yaşındaydım.) ilk kez denizi gördüm.
- İki çizgi arasındaki açıklama cümleleri büyük harfle başlamaz: Komşumuz –emekli bir öğretmendir– bize satranç öğretti.
- İki noktadan sonra gelen cümleler büyük harfle başlar: Dedem bana bir öğüt verdi: Kimseyi dış görünüşüne göre yargılama.
- İki noktadan sonra cümle niteliğinde olmayan örnekler küçük harfle başlar: Sepete meyveler koydum: elma, armut, ayva…
- Rakamla başlayan cümlelerde rakamdan sonraki kelime küçük harfle başlar: 1453 yılında İstanbul fethedildi.
B. Dizeler büyük harfle başlar.
Akşam olur, yıldız doğar,
Gök yüzünü maviye boyar,
Rüzgâr eser dallar arasından,
Kuşlar susar, gece uyanır.
C. Özel adlar büyük harfle başlar.
| Kural | Örnekler |
|---|---|
| 1. Kişi adları ve soyadları | Fatma Aliye, Âşık Veysel, Behçet Necatigil |
| 2. Unvan, saygı sözleri, rütbe adları ve lakaplar | Necla Hanım, Doktor Ayşe, Yavuz Sultan Selim |
| 3. Özel adın yerine kullanılan makam ve unvan sözleri | Törende Belediye Başkanı bir konuşma yaptı. |
| 4. Saygı sözlerinden sonra gelen makam ve unvan sözleri | Sayın Bakan, Sayın Başkan, Sayın Rektör |
| 5. Mektup ve resmî yazılardaki hitaplar | Sevgili Babacığım, Saygıdeğer Müdürüm |
| 6. Hayvanlara verilen özel adlar | Tarçın, Fındık, Pamuk |
| 7. Millet, boy ve oymak adları | Macar, Özbek, Kınık |
| 8. Dil ve lehçe adları | Fransızca, Kazakça, Azerbaycan Türkçesi |
| 9. Din ve mezhep adları | İslam, Musevi, Hanefi |
| 10. Din ve mitolojiyle ilgili özel adlar | Cebrail, Zeus, Hermes |
| 11. Gezegen ve yıldız adları | Satürn, Merkür, Çoban Yıldızı |
| 12. Düşünce ve yaşam tarzı bildiren “Doğu” ve “Batı” sözleri | Batı edebiyatı, Doğu mutfağı |
| 13. Kıta, bölge, il, ilçe, semt adları | Asya, Ege Bölgesi, Erzurum, Üsküdar |
| 14. Saray, köşk, kule, köprü gibi yapı adları | Galata Kulesi, Dolmabahçe Sarayı, Anadolu Hisarı |
| 15. Yer adlarında tür bildiren ikinci isimler | Ağrı Dağı, Van Gölü, Sakarya Nehri, İstanbul Boğazı |
| 16. Mahalle, cadde, bulvar, sokak adları | Gül Mahallesi, Cumhuriyet Caddesi, Fatih Bulvarı, Çınar Sokak |
| 17. Kısaltmalı söyleyişlerde yer adları | Köşk’e, Ada’dan |
| 18. Devlet adları | Kazakistan Cumhuriyeti, Almanya Federal Cumhuriyeti |
| 19. Kurum, kuruluş ve iş yeri adları | Millî Eğitim Bakanlığı, Türkiye Yeşilay Cemiyeti, Güven Market |
| 20. Kanun, tüzük, yönetmelik adları | Türk Medeni Kanunu |
| 21. Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin adları | Safahat, İnce Memed, Kuyucaklı Yusuf |
| 22. Bayramlar ile anma ve kutlama günleri | Ramazan Bayramı, Öğretmenler Günü, Dünya Çevre Günü |
| 23. Tarihî olay, çağ ve dönem adları | Malazgirt Zaferi, Tanzimat Dönemi, Orta Çağ |
| 24. Özel adlardan türetilen kelimeler | Kayserili, Atatürkçülük, Asyalı |
| 25. Özel adlarla kurulan birleşik kelimelerde yalnızca özel adlar | Hindistan cevizi, Brüksel lahanası, Van kedisi |
⚠️ Uyarı
Özel adlarla ilgili şu ayrıntılara dikkat ediniz:
- Akrabalık bildiren kelimeler unvan olarak kullanıldığında büyük harfle başlar: Nene Hatun
- Akrabalık bildiren kelimeler isimden sonra gelirse küçük harfle başlar: Fatma teyze, Rıza amca
- Dünya, güneş, ay sözleri gezegen anlamı dışında küçük harfle başlar: Bu haber bütün dünyayı sarstı. / Çiçekler güneşe doğru döndü.
- Özel ada dâhil olmayan il, ilçe, köy sözleri küçük harfle başlar: Tokat ili, Zile ilçesi, Çiftlik köyü
- Özel ada dâhil olmayan gazete, dergi sözleri küçük harfle başlar: Milliyet gazetesi, Varlık dergisi
- Eser adlarındaki ve, ile, ki, da, de, mı, mi küçük yazılır: Suç ve Ceza, Kerem ile Aslı
- Para birimleri ve müzik makamları küçük harfle başlar: dolar, yen, hicaz, hüzzam
Ç. Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.
- Atatürk, 19 Mayıs 1919 Pazartesi günü Samsun’a çıktı.
⚠️ Uyarı
Belirli bir tarih bildirmeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar.
- Okullar genellikle eylülde açılır.
- Her cumartesi satranç kursuna gidiyorum.
D. Tabela ve levhalardaki yazılarda her kelime büyük harfle başlar.
- Giriş
- Vezne
- Muayene Odası
- Bekleme Salonu
- Çay Ocağı
- Müdür Odası
2. Sayıların Yazımı
| Kural | Örnekler |
|---|---|
| 1. Sayılar harfle de yazılabilir. | iki yüz on beş öğrenci, dokuzuncu sınıf, yirmi dört saat |
| 2. Saat, para, ölçü ve istatistik bilgilerinde rakam kullanılır. | 09.15’te, 12 kilogram, 4,5 metre, 3.750 lira, 85 kilometre |
| 3. Saat ve dakikalar metin içinde yazıyla da yazılabilir. | saat ona çeyrek var, saat dokuz buçukta |
| 4. Çok basamaklı sayılarda bin, milyon, milyar harfle yazılabilir. | 3 milyon 200 bin, 7 milyar |
| 5. Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır. | altı yüz yetmiş iki, bin dokuz yüz seksen |
| 6. Para ile ilgili işlemlerde, senet ve çeklerde sayılar bitişik yazılır. | 865,50 (sekizyüzaltmışbeş lira elli kuruş) |
| 7. Yüzde ve binde işaretleriyle sayı arasında boşluk bırakılmaz. | %40, ‰5 |
| 8. Romen rakamları yüzyıl, hükümdar, savaş ve cilt adlarında kullanılır. | XVIII. yüzyıl, I. Dünya Savaşı, III. cilt |
| 9. Dört ve daha çok basamaklı sayılar sondan üçlü gruplara ayrılır. | 12.500, 640.000 |
| 10. Kesirler virgülle ayrılır. | 7,25 (yedi tam yüzde yirmi beş) |
| 11. Üleştirme sayıları yazıyla yazılır. | dörder (4’er değil), yedişer (7’şer değil) |
| 12. Sıra sayıları rakamla gösterilirken nokta ya da kesme işaretiyle ek kullanılır. | 7., 7’nci, IX. |
| 13. Bir zorunluluk olmadıkça cümle rakamla başlamaz. | Yirmi kişi sırada bekliyordu. (20 kişi… yerine) |
3. Kısaltmaların Yazımı
| Kural | Örnekler |
|---|---|
| 1. Kuruluş, ülke, kitap, dergi ve yön adlarının kısaltmaları, her kelimenin ilk harfi büyük yazılarak yapılır. | AÜ (Ankara Üniversitesi), MEB (Millî Eğitim Bakanlığı), KD (kuzeydoğu) |
| 2. Bazen kelimelerin birkaç harfi kısaltmaya alınır. | İGDAŞ (İstanbul Gaz Dağıtım AŞ), TEDAŞ (Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ) |
| 3. Ölçü birimlerinin uluslararası kısaltmaları kullanılır. | L (litre), kg (kilogram), mg (miligram), cm² (santimetrekare) |
| 4. Diğer kelimelerin kısaltmasında ilk harf ve temel harfler alınır. Özel ad ise ilk harf büyük, cins isim ise küçük olur. | Fr. (Fransızca), Atatürk Bul. (Atatürk Bulvarı), sy. (sayı), yy. (yüzyıl) |
| 5. Küçük harfli kısaltmalara getirilen ekler kelimenin okunuşuna göre yazılır. | km’yi (kilometreyi), cm’den (santimetreden), mg’ı (miligramı) |
| 6. Büyük harfli kısaltmalara getirilen ekler kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre yazılır. | PTT’ye, AÜ’den, TTK’nin |
| 7. Sonunda nokta veya üs işareti bulunan kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. | vb.lerini, km²ye (kilometrekareye) |
| 8. Sert ünsüzle biten kısaltmalar ek aldığında yumuşatılmaz. | TÜİK’in (TÜİĞ’in değil), AKUT’un (AKUD’un değil) |
⚠️ Uyarı
Gelenekleşmiş olan T.C. (Türkiye Cumhuriyeti) ve T. (Türkçe) kısaltmaları dışında, büyük harflerle yapılan kısaltmalarda nokta kullanılmaz.
⚠️ Uyarı
Büyük harfle yazıldığı hâlde bir kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen ekler kısaltmanın okunuşuna göre yazılır: NATO’ya, UNICEF’e, ODTÜ’de
4. “De”nin Yazımı
Bağlaç olan “da / de”
- Bağlaç olan “da / de” her zaman ayrı yazılır: Ben de seninle geleceğim. / Kitabı okudu da bir şey anlamadı.
- Ayrı yazılan “da / de” hiçbir zaman “ta / te” biçiminde yazılmaz: Ahmet de bizimle gelecek. (Doğru) / Ahmet te bizimle gelecek. (Yanlış)
- Bağlaç olan “da / de” kendinden önceki kelimeden kesmeyle ayrılmaz: Ahmet de geldi. (Doğru) / Ahmet’de geldi. (Yanlış)
Bulunma durumu eki “-da / -de”
- Bulunma durumu eki getirildiği kelimeye bitişik yazılır: Okulda bugün tören var. / Bahçede kediler oynuyor.
- Sert ünsüzlerden sonra “-ta / -te” biçimini alır: Mutfakta çay demleniyor. / Sepette üç elma kaldı.
🔎 İpucu
Cümleden “da / de” çıkarılınca cümle bozuluyorsa ektir ve bitişik yazılır. Cümle bozulmuyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır.
- Evimizde misafir var. → Evimiz misafir var. (Cümle bozuldu: ek, bitişik yazılır.)
- Kardeşim de geldi. → Kardeşim geldi. (Cümle bozulmadı: bağlaç, ayrı yazılır.)
5. “Ki”nin Yazımı
- Bağlaç olan “ki” ayrı yazılır: Duydum ki yarın okullar tatilmiş. / O kadar yoruldum ki hemen uyudum. / Çalış ki başarasın.
- Ek olan “-ki” bitişik yazılır: Raftaki kitapları düzenledim. / Yarınki toplantıya katılacak mısın? / Benimki daha yeni.
🔎 İpucu
“Ki” alan kelimeye “-ler” eki getirilebiliyorsa “ki” ektir ve bitişik yazılır. Getirilemiyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır.
- Bahçedeki → bahçedekiler (anlamlı: ek, bitişik yazılır)
- Bilmiyordum ki → bilmiyordumkiler (anlamsız: bağlaç, ayrı yazılır)
📌 Not
Bazı kelimelerde “ki” kalıplaşmıştır ve her zaman bitişik yazılır:
- belki, çünkü, hâlbuki, mademki, sanki, oysaki, illaki, meğerki
6. “Mi”nin Yazımı
- Soru eki “mı, mi, mu, mü” her zaman ayrı yazılır ve kendinden önceki kelimenin son ünlüsüne uygun biçimi alır: Ödevini bitirdin mi? / Yarın gelecek mi? / Sen mi aradın?
- Soru ekinden sonra gelen ekler bu eke bitişik yazılır: Bize gelecek misin? / Yolculuğa hazır mıyız?
- Bu ek sorudan başka görevlerde kullanıldığında da ayrı yazılır: Bu pasta tatlı mı tatlı! (pekiştirme) / Eve geldin mi beni ara. (zaman)
Konuyu pekiştirmek için 6. sınıf yazım kuralları çalışma kâğıtlarına ve yazım kuralları testlerine de göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
6. sınıf yazım kuralları konusu hangi başlıkları kapsar?
Konu; büyük harflerin kullanımı, sayıların yazımı, kısaltmaların yazımı ile “de”, “ki” ve “mi”nin yazımı başlıklarından oluşur.
Kısaltmalara getirilen ekler nasıl yazılır?
Büyük harfli kısaltmalara gelen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre kesmeyle yazılır: PTT’ye, TTK’nin. Küçük harfli kısaltmalara gelen ekler ise kelimenin okunuşuna göre yazılır: km’yi (kilometreyi). Bir kelime gibi okunan kısaltmalarda ekler okunuşa uyar: NATO’ya, ODTÜ’de.
Konu anlatımı hangi kurallara göre hazırlandı?
Konu anlatımı, Türk Dil Kurumunun yazım kurallarına uygun olarak hazırlanmıştır. Sık yapılan yanlışlar uyarı ve ipucu kutularıyla ayrıca gösterilmiştir.
Konuyla ilgili çalışma kâğıdı ve test var mı?
Evet. 6. sınıf yazım kuralları çalışma kâğıtları ve testleri sitemizde PDF olarak, cevap anahtarlarıyla birlikte ücretsiz indirilebilir.
Hazırlayan: Bilal KIŞ