6. Sınıf Paragrafta Anlam Konu Anlatımı
6. sınıf Türkçe dersi Paragrafta Anlam konusu, bu sayfada Bilal Kış tarafından Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne uygun olarak 30 başlık altında anlatılmıştır. Konu, başlık, ana ve yardımcı düşünce, paragrafın yapısı, hikâye unsurları ve anlatıcı ile düşünceyi geliştirme yolları gibi konular açıklamalar, soru kökleri ve özgün örnek paragraflarla verilmiştir.
6. sınıf Türkçe dersi Paragrafta Anlam konusunu 30 başlık altında, açıklamalar ve özgün örnek paragraflarla aşağıda bulabilirsiniz.
🗺️ Kavram Haritası
Bir kutucuğa tıklayarak ilgili bölüme gidebilirsiniz.
Paragraf Nedir?
Bir duygu, düşünce, olay veya durumun yalnızca bir yönünün anlatıldığı cümleler topluluğuna paragraf denir.
🔎 İpucu
Paragraf sorularını çözerken şunlara dikkat edin:
- Önce soruyu okuyun, ardından sizden ne istendiğini bilerek parçayı okuyun.
- Mutlaka tüm seçenekleri inceleyin. Soru köklerindeki olumlu-olumsuz ifadelere dikkat edin.
- Soruları kendinize göre değil, paragrafta anlatılanlara göre yorumlayın.
- Uzun sorulardan korkmayın. Uzun sorular çoğu zaman daha anlaşılırdır.
- Soruyu doğru çözmek kadar süreyi doğru kullanmak da önemlidir.
1. Paragrafta Anahtar Sözcük
Bir paragrafın anlatmak istediği anlam için en büyük ipucunu veren sözcüklere anahtar sözcük denir.
⚠️ Uyarı
Anahtar sözcükler paragrafın konusu, başlığı, duygusu ve ana düşüncesi bulunurken büyük kolaylık sağlar.
Arılar, bitkilerin tozlaşmasını sağlayarak doğadaki yaşam döngüsüne büyük katkı sunar. Bir çiçekten diğerine konan arı, polenleri taşıyarak meyve ve sebzelerin oluşmasına yardım eder. Arıların sayısı azalırsa pek çok besine ulaşmamız zorlaşır. Bu nedenle arıları korumak, aslında kendi sofralarımızı korumak demektir.
Anahtar sözcükler: arılar, tozlaşma, polen, korumak
2. Paragrafta Konu
Yazarın paragrafta üzerinde durduğu olay, durum ya da kavrama konu denir. “Yazar neyi anlatıyor?” sorusunun cevabı konuyu verir.
Konuyu buldurmaya yönelik soru kökleri:
- Bu paragrafta asıl anlatılan nedir?
- Bu paragrafta aşağıdakilerin hangisinden söz edilmektedir?
- Yazarın üzerinde durduğu konu aşağıdakilerden hangisidir?
Kapadokya’daki peri bacaları, milyonlarca yıl önce yanardağlardan çıkan küllerin katılaşmasıyla oluşmuştur. Yağmur ve rüzgâr bu yumuşak kayaları zamanla aşındırmış, sert kayalar ise şapka gibi tepede kalmıştır. Böylece ortaya bugün hayranlıkla izlediğimiz ilginç şekiller çıkmıştır.
Paragrafın konusu: Peri bacalarının oluşumu
3. Paragrafta Başlık
Bir yazının neyi anlattığını en kısa şekilde karşılayan sözcük veya sözcük grubuna başlık denir.
⚠️ Uyarı
- Başlık, konu ve anahtar sözcüklerle doğrudan ilgilidir.
- Paragrafı tam olarak karşılayan ifade seçilmelidir. Çok geniş ya da çok dar başlıklar doğru değildir.
Türk kahvesi, ince çekilmiş kahvenin cezvede su ve isteğe göre şekerle yavaş yavaş pişirilmesiyle hazırlanır. Köpüklü olarak küçük fincanlarda sunulur ve yanında genellikle bir bardak su ikram edilir. Bu gelenek, 2013 yılında UNESCO’nun Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne alınmıştır.
Paragrafın başlığı: Türk Kahvesi Geleneği
4. Paragrafta Ana Düşünce
Yazarın paragrafta okuyucuya vermek istediği asıl mesaja ana düşünce denir.
🔎 İpucu
Ana düşünceyi bulma yolları:
- “Kısacası, demek ki, bu yüzden, sonuç olarak” gibi ifadelerle başlayan cümleler genellikle ana düşünceyi verir.
- Ana düşünce çoğu zaman paragrafın ilk ya da son cümlesindedir.
- Paragrafta bir alıntı varsa ana düşünce bu cümlede olabilir.
- Bunlar yoksa paragrafın tamamı okunarak yazarın asıl mesajı bulunmalıdır.
Gün içinde bize yapılan küçük iyilikleri çoğu zaman fark etmeyiz. Kapıyı tutan bir komşu, yol tarif eden bir yabancı ya da ödevimize yardım eden bir arkadaş bu iyiliklerden yalnızca birkaçıdır. Oysa içten bir “teşekkür ederim” demek, iyilik yapan kişiyi mutlu eder ve iyiliğin çoğalmasını sağlar. Demek ki küçük bir teşekkür, büyük iyiliklerin kapısını aralar.
Ana düşünce: Küçük iyiliklere teşekkür etmek, iyiliğin çoğalmasını sağlar.
5. Paragrafta Yardımcı Düşünce
Ana düşünceyi destekleyen, onu açıklayan, örnekleyen ve güçlendiren düşüncelere yardımcı düşünce denir.
Yardımcı düşünceyi buldurmaya yönelik soru kökleri:
- Bu paragraftan aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?
- Bu paragrafta aşağıdakilerin hangisinden söz edilmemiştir?
Bisiklet, hem çevre dostu hem de sağlıklı bir ulaşım aracıdır. Yakıt kullanmadığı için havayı kirletmez. Düzenli bisiklet sürmek kalbi güçlendirir ve bacak kaslarını geliştirir. Ayrıca trafik sıkışıklığında zaman kaybetmeden yol almamızı sağlar.
✅ Çözüm
Bu paragraftaki yardımcı düşünceler:
- Bisiklet yakıt kullanmadığı için havayı kirletmez.
- Düzenli bisiklet sürmek kalbi ve kasları güçlendirir.
- Bisiklet trafikte zaman kazandırır.
6. Paragrafta Yüzey Anlam
Bir metni okuduğumuzda doğrudan ulaşabildiğimiz, açıkça yazılmış anlama yüzey anlam denir. Yüzey anlam doğrudandır, nesneldir ve mecaz içermez.
Penguenler uçamayan kuşlardır. Kanatlarını suyun altında yüzmek için kullanırlar. Penguenlerin çoğu Güney Yarım Küre’de, soğuk denizlerin kıyısında yaşar.
Yüzey anlam: Penguenler uçamaz, kanatlarıyla yüzer ve çoğunlukla Güney Yarım Küre’de yaşar. (Bu bilgiler metinde açıkça yazılmıştır.)
7. Paragrafta Derin Anlam
Yazarın sözcüklerin arkasına gizlediği, açıkça söylenmeyen fakat metnin bütününden çıkarılan mesaja derin anlam denir.
Fırtınada dalından kopan bir yaprak, rüzgârın önünde savrulup durdu. Bir süre gökyüzünde döndü, sonra bir derenin üstüne düştü. Dere onu nazikçe taşıdı ve yeşil bir çayırın kenarına bıraktı. Yaprak, orada yeni filizlenen otların arasında huzur buldu.
Derin anlam: Hayatın zorlukları bizi beklemediğimiz yerlere götürse de sonunda huzur bulacağımız bir yer mutlaka vardır. (Bu mesaj yaprak üzerinden sezdirilmiştir.)
8. Şiirde ve Paragrafta Duygu
Şiirde veya paragrafta baskın olarak hissettirilen duyguya duygu denir. Bu duygular genellikle özlem, umut, hüzün, sevinç, doğa sevgisi, memleket sevgisi, yalnızlık gibi duygulardır.
⚠️ Uyarı
Bir şiirde birden çok duygu olabilir. Bu durumda şairin en çok hissettirdiği asıl duygu bulunmalıdır.
Bahar Gelir
Karlar erir bir sabah,
Toprak uyanır yeniden,
Kuşlar döner yuvaya,
Bahar gelir sessizce.
Kara kışlar geçse de
Güneş doğar her zaman,
Yeter ki sen yitirme
Umudunu hiçbir zaman.
Şiirin duygusu: Umut (Şair, zor günlerin ardından mutlaka güzel günlerin geleceğini hissettirmektedir.)
9. Paragrafta Duyulardan Yararlanma
Yazarın paragrafı yazarken beş duyuyla algılanabilecek ayrıntılara yer vermesidir.
Pazar yerine girer girmez satıcıların bağırışlarını duydum. Tezgâhlarda kıpkırmızı domatesler, yemyeşil biberler göz alıyordu. Taze nanelerin kokusu burnumu doldurdu. Satıcının uzattığı çileği tadınca dilimde tatlı bir lezzet kaldı. Eve dönerken elimdeki ağır fileyi sıkıca kavradım.
Metindeki duyular: işitme, görme, koklama, tatma, dokunma
10. Paragrafta Soru-Cevap
Bu sorularda paragrafın hangi soruya cevap olduğu ya da paragrafta hangi sorunun cevabının bulunmadığı sorulur.
🔎 İpucu
- “Hangi soruya cevap olabilir?” sorularında genellikle ilk cümle önemlidir.
- “Hangi sorunun cevabı yoktur?” sorularında her seçenek paragrafta tek tek aranır.
Şehirlerdeki ağaçlar, havadaki tozu tutarak havanın temizlenmesine yardım eder. Yaz aylarında gölge yaparak sokakların serin kalmasını sağlar. Kuşlara ve böceklere de barınak olurlar. Bu yüzden şehirlerimizde daha fazla ağaç dikmeliyiz.
Bu metin hangi soruya cevaptır? “Şehirlerdeki ağaçların bize faydaları nelerdir?”
11. Olay Metinlerinin Bölümleri
| Bölüm | Açıklama |
|---|---|
| Serim | Konunun verildiği, kahramanların tanıtıldığı giriş bölümüdür. |
| Düğüm | Olayın ayrıntılarıyla anlatıldığı, merak uyandıran bölümdür. |
| Çözüm | Olayın bir sonuca bağlandığı bölümdür. |
Serim: Cumartesi sabahı Deniz, ailesiyle birlikte tiyatroya gitmek için hazırlanıyordu.
Düğüm: Tam evden çıkacakları sırada biletlerin bulunduğu zarfın kaybolduğunu fark ettiler. Bütün çekmeceleri, çantaları ve dolapları aradılar ama zarfı bir türlü bulamadılar.
Çözüm: Sonunda Deniz’in küçük kardeşi, zarfı resim yapmak için masasına götürdüğünü hatırladı. Biletleri alıp oyuna son dakikada yetiştiler.
12. Bilgilendirici Metnin Bölümleri
| Bölüm | Açıklama |
|---|---|
| Giriş | Konunun tanıtıldığı bölümdür. |
| Gelişme | Konunun bilgiler ve açıklamalarla genişletildiği bölümdür. |
| Sonuç | Anlatılanların özetlenerek bir yargıya bağlandığı bölümdür. |
Giriş: Mevsimler, Dünya’nın Güneş etrafındaki yolculuğu sırasında ortaya çıkar.
Gelişme: Dünya’nın ekseni eğik olduğu için Güneş ışınları yıl boyunca yeryüzüne farklı açılarla ulaşır. Işınların dike yakın geldiği bölgelerde hava ısınır ve yaz yaşanır. Işınların daha eğik geldiği bölgelerde ise hava soğur ve kış yaşanır.
Sonuç: Kısacası mevsimlerin oluşmasının nedeni, Dünya’nın eksen eğikliği ve Güneş etrafındaki dolanımıdır.
13. Paragraf Oluşturma
Karışık verilen cümlelerden anlamlı bir paragraf oluşturulur. Önce giriş cümlesi bulunur, ardından cümleler anlam ilişkilerine göre sıralanır.
🔎 İpucu
“Bu, böylece, örneğin, ancak, bu yüzden” gibi sözcüklerle başlayan cümleler genellikle giriş cümlesi olamaz.
(I) Örneğin boş odalarda ışıkları kapatmak bile büyük fark yaratır.
(II) Elektrik, günlük hayatımızın vazgeçilmez bir parçasıdır.
(III) Ancak elektrik üretmek için doğal kaynaklar harcanır.
(IV) Bu yüzden elektriği tasarruflu kullanmalıyız.
Doğru sıralama: II – III – IV – I
14. Paragraf Tamamlama
Paragrafta boş bırakılan yere düşüncenin akışına uygun cümle getirilir. Boşluktan önceki ve sonraki cümlelerle anlam bağı kurulmalıdır.
Bir şehrin kültürünü tanımanın en iyi yolu, o şehrin sokaklarında yürümektir. Müzeler bize geçmişi anlatır, kitaplar bilgiler sunar. Ancak bir şehrin ruhu; pazar yerlerinde, mahalle aralarında ve insanların sohbetlerinde saklıdır. - - - -
Boşluğa gelebilecek cümle: Bu yüzden gezdiğimiz şehirleri yalnızca rehber kitaplardan değil, sokaklarından da tanımaya çalışmalıyız.
15. Paragrafı İkiye Bölme
Her paragrafta konunun yalnızca bir yönü anlatılır. Konunun farklı bir yönünün anlatılmaya başlandığı cümle, ikinci paragrafın ilk cümlesidir.
(I) Zeytin ağacı, yüzlerce yıl yaşayabilen bir bitkidir. (II) Kuraklığa dayanıklı olduğu için Akdeniz iklimine çok iyi uyum sağlar. (III) Ülkemizde en çok Ege ve Akdeniz kıyılarında yetiştirilir. (IV) Zeytin, sofralarımızın vazgeçilmez yiyeceklerinden biridir. (V) Kahvaltılarda tüketilmesinin yanı sıra yağı da yemeklerde sıkça kullanılır.
İkinci paragraf: IV numaralı cümleyle başlar. (I-III arası zeytin ağacının yetişmesini, IV-V arası ise zeytinin besin olarak kullanımını anlatır.)
16. Paragrafın Akışını Bozan Cümle
Paragraftaki cümleler konunun aynı yönünü anlatır. Konunun dışına çıkan cümle akışı bozan cümledir.
(I) Gönüllü çalışmalar, insanlara yardım etmenin en güzel yollarından biridir. (II) Gönüllüler; huzurevlerinde, hayvan barınaklarında ve afet bölgelerinde karşılık beklemeden çalışır. (III) Bu çalışmalar, yardım alanlar kadar yardım edenleri de mutlu eder. (IV) Huzurevleri genellikle şehir merkezlerine yakın yerlerde kurulur. (V) Kısacası gönüllülük, hem topluma hem de insanın kendisine iyi gelir.
Akışı bozan cümle: IV (Diğer cümleler gönüllülüğü anlatırken IV numaralı cümle huzurevlerinin nerede kurulduğundan söz etmektedir.)
17. Metinler Arası Karşılaştırma
İki metnin içerik, dil ve anlatım özellikleri, yazılış amacı gibi yönlerden karşılaştırılmasıdır.
I. Metin: Zürafalar, dünyanın en uzun boylu kara hayvanlarıdır. Uzun boyunları sayesinde ağaçların en yüksek dallarındaki yaprakları yiyebilirler. Afrika’nın savanlarında ve açık ormanlık alanlarında yaşarlar.
II. Metin: Küçük zürafa Zeze, boyunun neden bu kadar uzun olduğunu hiç anlamıyordu. Bir gün ağacın tepesinde mahsur kalan bir kuş yavrusunu gördü. Uzun boynunu uzatıp yavruyu nazikçe yuvasına bıraktı. O gün uzun boyunun bir armağan olduğunu anladı.
| I. Metin | II. Metin | |
|---|---|---|
| Ortak Yön | Zürafanın uzun boyu anlatılmıştır. | Zürafanın uzun boyu anlatılmıştır. |
| Amaç | Bilgi vermek | Bir olay anlatmak, ders vermek |
| Anlatım | Nesnel, gerçek bilgiler | Kişileştirme, hayal unsuru |
18. Metin İçi Karşılaştırma
Aynı metin içindeki kişilerin, yerlerin, varlıkların veya düşüncelerin birbiriyle karşılaştırılmasıdır.
Köy ve Şehir
Köylerde insanlar güne horoz sesleriyle başlar, temiz havada tarlalarında çalışır. Herkes birbirini tanır, komşuluk ilişkileri güçlüdür. Şehirlerde ise hayat çok daha hızlıdır. İnsanlar işlerine yetişmek için trafikte uzun zaman geçirir ama hastane, okul ve kütüphane gibi imkânlara daha kolay ulaşır.
Karşılaştırma yönleri: Yaşam temposu, komşuluk ilişkileri, imkânlara ulaşma
19. Paragrafta Hikâye Unsurları
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Olay | Kişilerin başından geçenlerdir. |
| Kişi | Olayı yaşayan veya olaya tanık olanlardır. |
| Mekân | Olayın geçtiği yerdir. |
| Zaman | Olayın geçtiği zaman dilimidir. |
Çilek Bahçesi
Haziran ayının ilk pazar günü Emre, annesi ve babasıyla birlikte şehrin dışındaki çilek bahçesine gitti. Bahçede kovalarını alıp sıraların arasında dolaştılar. Emre kısa sürede kovasını en kırmızı çileklerle doldurdu. Akşam eve döndüklerinde annesi bu çileklerden nefis bir reçel yaptı.
| Olay | Ailenin çilek toplaması ve reçel yapması |
| Kişiler | Emre, annesi, babası |
| Mekân | Şehrin dışındaki çilek bahçesi, ev |
| Zaman | Haziran ayının ilk pazar günü |
20. Paragrafta Dil ve Anlatım
- Niteleyici sözcük: Yaşlı balıkçı, mavi teknesini kıyıya çekti.
- Deyim: Kardeşim sınav sonucunu öğrenince yüzü güldü.
- Devrik cümle: Çok özledim seni, güzel köyüm.
- İkileme: Yağmur ince ince yağıyor, sokaklar sessiz sessiz ıslanıyordu.
- Betimleme: Pencerenin önünde, kırmızı çiçekli saksıların arasında, sarı tüylü bir kedi uyukluyordu.
- Benzetme: Kardeşim sincap gibi çevik hareket eder.
- Tanımlama: Bir sözcüğün anlamlı en küçük parçasına kök denir.
- Karşılaştırma: Bu kış geçen kıştan daha çok kar yağdı.
- Örnekleme: Bazı meyveler sonbaharda olgunlaşır: ayva, nar, hurma…
21. Paragrafta Anlatıcı
a) Birinci Kişi Anlatıcı
Anlatıcı kendi başından geçenleri anlatır. Fiiller ben veya biz kişisine göre çekimlenir.
Sabah uyandığımda dışarıda kar yağıyordu. Hemen pencereye koştum ve kardeşimi uyandırdım. Birlikte kahvaltımızı yapıp bahçeye çıktık.
b) Üçüncü Kişi Anlatıcı
Anlatıcı başkalarının başından geçenleri anlatır. Fiiller o veya onlar kişisine göre çekimlenir.
Mert, okul çıkışı kütüphaneye uğradı. Raflar arasında dolaşıp kendine bir macera kitabı seçti. Eve döner dönmez okumaya başladı.
⚠️ Uyarı
Metindeki alıntı cümlelerinde geçen birinci kişi anlatımı, metnin anlatıcısını değiştirmez.
- Annesi Elif’e “Ben senin yaşındayken her gün bir kitap okurdum.” dedi. Elif annesini gülümseyerek dinledi. (Üçüncü kişi anlatıcı)
22. Sınıflandırma
Paragraftaki cümlelerin belirli bir ölçüte göre (öznel-nesnel, gerçek-hayal vb.) gruplara ayrılmasıdır.
(I) Pamukkale, Denizli ilinde bulunan doğal bir güzelliktir. (II) Bembeyaz traverten terasları insanı büyüleyen bir manzara oluşturur. (III) Bu terasların oluşmasında kireçli termal sular etkilidir. (IV) Pamukkale, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alır. (V) Burayı görmeyen biri, Türkiye’nin en güzel yerlerinden birini kaçırmış sayılır. (VI) Bölgede antik Hierapolis kentinin kalıntıları da bulunur.
| Öznel Cümleler | Nesnel Cümleler |
|---|---|
| II | I |
| V | III |
| IV | |
| VI |
23. Kahramanın Kişilik Özellikleri
Kahramanın davranışlarından, kararlarından ve sözlerinden hareketle kişilik özellikleri belirlenir.
Kaan, sınıf başkanı seçildikten sonra her sabah herkesten önce okula geliyordu. Sınıfın dağınık köşelerini topluyor, tahtayı siliyor, öğretmeninin istediği malzemeleri hazırlıyordu. Bir arkadaşı ödevini unuttuğunda ise onu azarlamadan ödevini nasıl yetiştirebileceğini anlatıyordu.
Kaan’ın kişilik özellikleri: Sorumluluk sahibi, düzenli ve anlayışlı
24. Kahramanın Bakış Açısı
Bir olayın metindeki kahramanlardan birinin ağzından yeniden anlatılmasıdır.
Ali’nin Ağzından
Babamla birlikte bahçedeki çitleri boyuyorduk. Kardeşim Selin de koşarak yanımıza geldi. “Ben de boyamak istiyorum Ali abi!” diye bağırdı. Babam ona küçük bir fırça verince Selin sevinçle işe koyuldu.
Aynı Metnin Selin’in Ağzından Anlatılışı
Babam ile abim Ali bahçedeki çitleri boyuyordu. Ben de koşarak yanlarına gittim. “Ben de boyamak istiyorum Ali abi!” diye bağırdım. Babam bana küçük bir fırça verince sevinçle işe koyuldum.
25. Metne Karakter Ekleme
Yazar, olayın ilerleyen bölümlerinde metne yeni bir kişi (karakter) ekleyebilir.
Zeynep, kütüphanede araştırma ödevi için kaynak arıyordu. Aradığı kitap en üst raftaydı ve bir türlü yetişemiyordu. Sandalyeye çıkmayı düşünürken arkasından nazik bir ses duydu. - - - -
Metne karakter ekleyen devam cümlesi: Dönüp baktığında kütüphane görevlisi Nermin Hanım’ın gülümseyerek ona küçük bir merdiven uzattığını gördü.
26. Problemi Tespit Etme
Metinde yaşanan olumsuzluğun asıl nedenini bulmaktır.
Defne’nin saksıdaki çiçekleri bir türlü büyümüyor, yaprakları sararıp kuruyordu. Defne çiçeklerini düzenli olarak suluyor ama onları gün boyu güneş görmeyen koridorun köşesinde tutuyordu. Komşusunun balkonundaki aynı çiçekler ise rengârenk açmıştı.
Problemin asıl nedeni: Çiçeklerin güneş ışığı almayan bir yerde tutulması
27. Probleme Çözüm Üretme
Metindeki soruna gerçekçi ve kalıcı bir çözüm önerisi getirmektir.
Okulumuzun kütüphanesinden ödünç alınan kitaplar zamanında geri getirilmiyordu. Bazı öğrenciler kitapları aylarca evde tutuyor, diğer öğrenciler de okumak istedikleri kitaplara ulaşamıyordu.
En uygun çözüm önerisi: Kitapların içine iade tarihinin yazılması ve iade gününden önce öğrencilere hatırlatma yapılması
28. Paragraf Türleri
a) Tanıtma
Bir varlığı veya kavramı tanıtıp onunla ilgili bilgi veren paragraflardır.
Origami, kâğıdı kesmeden ve yapıştırmadan katlayarak çeşitli şekiller oluşturma sanatıdır. Kökeni Japonya’ya dayanan bu sanatta genellikle kare biçimli kâğıtlar kullanılır. Kuş, çiçek ve hayvan figürleri en çok yapılan origami çalışmalarıdır.
b) Betimleme
Bir varlığı veya yeri okuyucunun gözünde canlandıracak şekilde sözcüklerle resmeden paragraflardır.
Köyün girişindeki eski çeşme, yeşil yosunlarla kaplı taşlarıyla yüzyıllardır orada duruyordu. Bakır musluğundan akan buz gibi su, mermer yalağa şırıl şırıl dökülüyordu. Çeşmenin hemen yanındaki yaşlı söğüt, sarkan dallarıyla etrafa serin bir gölge yayıyordu.
c) Öyküleme
Bir olayın kişi, yer ve zaman unsurlarına bağlı olarak bir akış içinde anlatıldığı paragraflardır.
Hakem son düdüğü çaldığında sahadaki oyuncular birbirlerine sarıldı. Kaleci Burak eldivenlerini çıkarıp tribünlere doğru koştu. Seyirciler ayağa kalkmış, hep bir ağızdan okul marşını söylüyordu. Okul takımı yıllar sonra ilk kez il şampiyonu olmuştu.
29. Düşünceyi Geliştirme Yolları
a) Tanımlama
Bir kavramın ne olduğunu açıklayan anlatım yoludur. “Bu nedir?” sorusunun cevabı verilir.
Fabl, hayvanların ya da bitkilerin kişileştirilerek konuşturulduğu, sonunda okuyucuya ders veren kısa öykülerdir. Fablların amacı, insan davranışlarını hayvanlar aracılığıyla eleştirmek ve okuyucuya öğüt vermektir. La Fontaine bu türün en tanınmış yazarlarındandır.
b) Örnekleme
Soyut bir düşünceyi somut örneklerle destekleyerek anlaşılır kılan anlatım yoludur.
Türk mutfağı, bölgeden bölgeye değişen zengin lezzetlere sahiptir. Söz gelimi Gaziantep baklavasıyla, Kayseri mantısıyla, Trabzon ise hamsili yemekleriyle tanınır.
c) Benzetme
Soyut bir kavramı tanıdık bir varlığa benzeterek anlatan anlatım yoludur.
Dostluk, özenle büyütülen bir fidana benzer. Fidan nasıl düzenli sulanmak ve korunmak isterse dostluk da ilgi ve sevgiyle beslenmek ister. Bakımsız bırakılan bir fidan kuruyup gittiği gibi ilgi gösterilmeyen dostluklar da zamanla solup gider.
ç) Karşılaştırma
İki veya daha fazla varlık ya da kavram arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koyan anlatım yoludur.
Gazeteler haberleri ertesi gün okuyucuya ulaştırırken internet haber siteleri olayları anında duyurur. Buna karşılık gazetelerdeki haberler genellikle daha ayrıntılı ve daha dikkatle incelenmiş bilgiler içerir.
d) Sayısal Verilerden Yararlanma
Bir düşünceyi daha inandırıcı ve somut kılmak için istatistiklerden, ölçüm değerlerinden ve sayısal bilgilerden yararlanmaktır.
Dünya yüzeyinin yaklaşık %71’i sularla kaplıdır. Ancak bu suyun yalnızca %3 kadarı tatlı sudur ve bunun da büyük bölümü buzullarda ve yer altında bulunur. Yani içebileceğimiz su sanıldığından çok daha azdır.
e) Tanık Gösterme
Savunulan düşünceyi inandırıcı kılmak için tanınmış bir kişinin sözünü metinde kullanmaktır.
Bilgi, insanın önce kendini tanımasına yardım eder. Okuyup öğrendikçe güçlü ve zayıf yönlerimizi daha iyi fark ederiz. Nitekim Yunus Emre de “İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir.” diyerek bilginin asıl amacının insanın kendini tanıması olduğunu vurgulamıştır.
30. Metnin Devamını Tahmin Etme
Metindeki ipuçlarından ve olay akışından yola çıkarak “Bundan sonra ne olabilir?” sorusuna mantıklı bir cevap bulmaktır.
Çiftçi Hasan amca, aylardır yağmur yağmadığı için tarlasındaki ekinlere üzgün üzgün bakıyordu. Bir sabah gökyüzünde kara bulutlar toplandı, uzaktan gök gürültüsü duyulmaya başladı. Hasan amca başını göğe kaldırdı ve ilk damlaları yüzünde hissetti. - - - -
Tahmin: Kara bulutlar, gök gürültüsü ve ilk damlalar yağmurun yağacağını gösteriyor. Yağmurla birlikte ekinlerin canlanacağı ve Hasan amcanın çok sevineceği tahmin edilebilir.
Konuyu pekiştirmek için 6. sınıf parçada anlam çalışma kâğıtlarına ve parçada anlam testlerine de göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
6. sınıf paragrafta anlam konusu hangi başlıkları kapsar?
Konu; anahtar sözcük, konu, başlık, ana ve yardımcı düşünce gibi paragrafın temel unsurlarından paragraf oluşturma, tamamlama ve akışı bozan cümle gibi yapı sorularına, hikâye unsurları, anlatıcı ve düşünceyi geliştirme yollarına kadar 30 başlıktan oluşur.
Paragrafın akışını bozan cümle nasıl bulunur?
Paragraftaki cümleler konunun aynı yönünü anlatır. Önce paragrafın konusu belirlenir, sonra her cümlenin bu konuyla ilgisi kontrol edilir. Konunun dışına çıkan ya da farklı bir yönünden söz eden cümle, akışı bozan cümledir.
Konu anlatımında örnek paragraflar var mı?
Evet. Başlıkların neredeyse hepsinde özgün bir örnek paragraf ve çözümü verilmiştir. Soru tiplerine göre sık kullanılan soru kökleri de ayrıca gösterilmiştir.
Konuyla ilgili çalışma kâğıdı ve test var mı?
Evet. 6. sınıf parçada anlam çalışma kâğıtları ve testleri sitemizde PDF olarak, cevap anahtarlarıyla birlikte ücretsiz indirilebilir.
Hazırlayan: Bilal KIŞ