5. Sınıf Yazım Kuralları Konu Anlatımı
5. sınıf Türkçe dersi Yazım Kuralları konusu, bu sayfada Bilal Kış tarafından Türk Dil Kurumu yazım kurallarına ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ne uygun olarak anlatılmıştır. Büyük harflerin kullanımı, özel adların yazımı, sayıların harfle ve rakamla yazımı ile Romen rakamları ve sıra sayıları konuları tablolar, uyarılar ve örneklerle açıklanmıştır.
5. sınıf Türkçe dersi Yazım Kuralları konusunu; büyük harflerin kullanımı ve sayıların yazımı başlıkları altında, Türk Dil Kurumu yazım kurallarına uygun açıklamalar ve örneklerle aşağıda bulabilirsiniz.
🗺️ KAVRAM HARİTASI YAZIM KURALLARI | |
|---|---|
🔵 Büyük Harflerin Kullanımı | 🟢 Sayıların Yazımı |
A. Cümle Başları Her cümle büyük harfle başlar. Örn.: Yarın gidiyoruz. | Harfle ve Rakamla Yazım Saat, para, ölçü rakamla yazılır. Örn.: 16.30’da, 25 kilogram |
B. Dizeler Şiirde her dize büyük harfle başlar. | Ayrı ve Bitişik Yazım Sayılar ayrı yazılır. Örn.: iki bin yirmi altı |
C. Özel Adlar Kişi, yer, kurum, eser adları… Örn.: Erciyes Dağı | Nokta ve Virgül Kullanımı Üçlü gruplar noktayla, kesirler virgülle Örn.: 75.000, 3,5 |
Ç. Ay ve Gün Adları Belirli bir tarih bildiriyorsa büyük Örn.: 23 Nisan 1920 | Romen Rakamları Yüzyıl, hükümdar, cilt… Örn.: XIX. yüzyıl |
D. Tabela ve Levhalar Her kelime büyük harfle başlar. Örn.: Acil Çıkış | Sıra ve Üleştirme Sayıları Sıra sayıları rakamla, üleştirme yazıyla Örn.: 4’üncü, beşer |
1. Büyük Harflerin Kullanımı
A. Cümle büyük harfle başlar.
Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.
Bu kitabı kimden ödünç aldın?
⚠️ Uyarı |
|---|
Cümle içindeki büyük harf kullanımıyla ilgili şu kurallara dikkat ediniz: ▸ Tırnak içindeki ve yay ayraç içindeki cümleler büyük harfle başlar: Annem “Kapıyı kilitlemeyi unutma.” diye seslendi. / Köye ilk gittiğimde (Yedi yaşındaydım.) her şey bana kocaman görünmüştü. ▸ İki çizgi arasındaki açıklama cümleleri büyük harfle başlamaz: Dedemin bahçesi –köyün en eski bahçesidir– her bahar çiçeklerle dolar. ▸ İki noktadan sonra gelen cümleler büyük harfle başlar: Öğretmenimiz şöyle dedi: Her gün en az yirmi sayfa kitap okuyun. ▸ İki noktadan sonra cümle ve özel ad olmayan örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar: Çantama birkaç şey koydum: kalem, silgi, cetvel, defter… ▸ Rakamla başlayan cümlelerde rakamdan sonra gelen kelime özel ad değilse küçük harfle başlar: 1923 yılında Cumhuriyet ilan edildi. |
B. Dizeler büyük harfle başlar.
Sabah oldu, güneş doğdu, Kuşlar öttü dallarda, Çiçekler de uyanıverdi, Bahar geldi bağlarda. |
C. Özel adlar büyük harfle başlar.
Kural | Örnekler |
|---|---|
1. Kişi adları ve soyadları | Halide Edip Adıvar, Cahit Sıtkı Tarancı |
2. Kişi adlarından önce ve sonra gelen unvan, saygı sözleri, rütbe adları ve lakaplar | Ayten Hanım, Kemal Bey, Binbaşı Selim, Kanuni Sultan Süleyman |
3. Cümle içinde özel adın yerine kullanılan makam ve unvan sözleri | Okulumuzu ziyaret eden Kaymakam, öğrencilerle sohbet etti. |
4. Saygı sözlerinden sonra gelen makam ve unvan sözleri | Sayın Müdür, Sayın Vali, Sayın Hâkim |
5. Mektup ve resmî yazılardaki hitaplar | Sevgili Kardeşim, Değerli Öğretmenim |
6. Hayvanlara verilen özel adlar | Boncuk, Zeytin, Duman |
7. Millet, boy ve oymak adları | Kazak, Japon, Kayı |
8. Dil ve lehçe adları | Almanca, Özbekçe, Rusça |
9. Din ve mezhep adları ile bunlara bağlı olanları bildiren sözler | Hristiyan, Budizm, Şafii |
10. Din ve mitolojiyle ilgili özel adlar | İsrafil, Mikail, Apollon |
11. Gezegen ve yıldız adları | Mars, Jüpiter, Venüs, Kutup Yıldızı |
12. Düşünce, yaşam tarzı bildiren “Doğu” ve “Batı” sözleri | Doğu kültürü, Batı müziği |
13. Kıta, bölge, il, ilçe, köy, semt adları | Afrika, Doğu Anadolu Bölgesi, Trabzon, Kadıköy |
14. Saray, köşk, kale, kule, köprü, anıt gibi yapı adlarının bütün kelimeleri | Topkapı Sarayı, Rumeli Hisarı, Kız Kulesi |
15. Yer adlarında tür bildiren ikinci isimler (dağ, nehir, göl, boğaz…) | Erciyes Dağı, Fırat Nehri, Eğirdir Gölü, Çanakkale Boğazı |
16. Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adları | Çiçek Mahallesi, İstiklal Caddesi, Atatürk Bulvarı, Lale Sokak |
17. Kısaltmalı söyleyişlerde yer adları | Ada’ya (Büyükada), Hisar’a |
18. Devlet adları | Türkiye Cumhuriyeti, Azerbaycan Cumhuriyeti, Japonya |
19. Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her kelimesi | Türkiye Büyük Millet Meclisi, Gazi Ortaokulu, Mavi Kalem Kırtasiyesi |
20. Kanun, tüzük, yönetmelik adlarının her kelimesi | Karayolları Trafik Kanunu |
21. Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin her kelimesi | Sinekli Bakkal, Kaşağı, İstiklal Marşı |
22. Ulusal, resmî ve dinî bayramlar ile anma ve kutlama günleri | Zafer Bayramı, Kurban Bayramı, Kadir Gecesi, Anneler Günü |
23. Tarihî olay, çağ ve dönem adları | Kurtuluş Savaşı, Lale Devri, İstanbul’un Fethi |
24. Özel adlardan türetilen kelimeler | Avrupalı, Osmanlıca, Trabzonlu |
25. Yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde yalnızca özel adlar | Ankara keçisi, Antep fıstığı, Japon balığı |
⚠️ Uyarı |
|---|
Özel adlarla ilgili şu ayrıntılara dikkat ediniz: ▸ Akrabalık adı olup lakap veya unvan olarak kullanılan kelimeler büyük harfle başlar: Dede Korkut, Baba İlyas ▸ Akrabalık bildiren kelimeler isimden sonra geldiğinde küçük harfle başlar: Nesrin teyze bize börek getirdi. / Osman dayı bahçede çalışıyor. ▸ Dünya, güneş, ay kelimeleri gezegen anlamı dışında kullanıldığında küçük harfle başlar: Bütün dünya bu maçı izledi. / Öğle saatlerinde güneşin altında fazla kalma. ▸ Doğu ve batı sözleri yön bildirdiğinde küçük harfle başlar: Kayseri’nin doğusu, evimizin batısındaki park ▸ Özel ada dâhil olmayan il, ilçe, köy sözleri küçük harfle başlar: Sivas ili, Kocasinan ilçesi, Yeşilyurt köyü ▸ Özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo sözleri küçük harfle başlar: Cumhuriyet gazetesi, Bilim ve Teknik dergisi, Mona Lisa tablosu ▸ Eser ve kurum adlarında geçen ve, ile, ya, veya, ki, da, de sözleri ile mı, mi soru eki küçük yazılır: Leyla ile Mecnun, Kırmızı ve Siyah. Adın tamamı büyük harfle yazılırsa bunlar da büyük yazılır: LEYLA İLE MECNUN ▸ Para birimleri küçük harfle başlar: kuruş, sterlin, avro ▸ Özel adların yerine kullanılan “o” zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz. ▸ Müzikteki makam ve tür adları küçük harfle başlar: rast, uşşak, segâh |
Ç. Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.
23 Nisan 1920 Cuma günü Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı.
Başkomutanlık Meydan Muharebesi 30 Ağustos 1922 tarihinde kazanıldı.
⚠️ Uyarı |
|---|
Belirli bir tarih bildirmeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar. ▸ Okullar genellikle haziranda kapanır. ▸ Her salı yüzme kursuna gidiyorum. |
D. Tabela, levha ve levha niteliğindeki yazılarda her kelime büyük harfle başlar.
Danışma
Acil Çıkış
Öğretmenler Odası
Kantin
Müdür Yardımcısı
Fen Laboratuvarı
2. Sayıların Yazımı
Harfle ve rakamla yazım
Kural | Örnekler |
|---|---|
1. Sayılar harfle de yazılabilir. | üç yüz altmış beş gün, sekizinci sınıf, on iki ay |
2. Saat, para tutarı, ölçü ve istatistik bilgilerinde rakam kullanılır. | 16.30’da, 25 kilogram, 1.250 lira, 40 metrekare |
3. Dört veya daha çok basamaklı sayılarda bin, milyon, milyar sözleri harfle yazılabilir. | 2 milyon 500 bin kişi, 85 milyon |
⚠️ Uyarı |
|---|
Saat ve dakikalar metin içinde yazıyla da yazılabilir: saat dokuzu çeyrek geçe, saat on altıda |
Ayrı ve bitişik yazım
Kural | Örnekler |
|---|---|
4. Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır. | iki bin yirmi altı, dört yüz on yedi |
5. Para ile ilgili işlemlerde, senet ve çek gibi belgelerde sayılar bitişik yazılır. | 1.250,00 (binikiyüzelli) TL |
6. Yüzde ve binde işaretleriyle sayı arasında boşluk bırakılmaz. | %25, ‰8 |
7. Adları sayılardan oluşan iskambil oyunlarının adları bitişik yazılır. | altmışaltı, yirmibir |
Nokta ve virgül kullanımı
Kural | Örnekler |
|---|---|
8. Dört veya daha çok basamaklı sayılar sondan üçlü gruplara ayrılır ve araya nokta konur. | 8.452, 75.000, 1.250.000 |
9. Sayılarda kesirler virgülle ayrılır. | 3,5 (üç tam onda beş), 12,75 (on iki tam yüzde yetmiş beş) |
10. Bayağı kesirlere getirilen ekler alttaki sayıya göre yazılır. | 3/4’ü (üç bölü dördü), 2/5’i (iki bölü beşi) |
Romen rakamları
Romen rakamları tarihî olaylarda, yüzyıllarda, hükümdar adlarında, kitap ciltlerinde ve tarihlerde ay adlarının yazılışında kullanılır.
XIX. yüzyıl
II. Abdülhamit
IV. cilt
23.IV.1920
Sıra ve üleştirme sayıları
Kural | Örnekler |
|---|---|
11. Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla yazılır. | beşer (5’er değil), onar (10’ar değil), üçer (3’er değil) |
12. Sıra sayıları rakamla gösterilirken ya rakamdan sonra nokta konur ya da kesme işaretinden sonra ek yazılır. | 4., 4’üncü, XVI. |
13. Bir zorunluluk olmadıkça cümle rakamla başlamaz. | On beş öğrenci geziye katıldı. (15 öğrenci geziye katıldı. yerine) |
⚠️ Uyarı |
|---|
Sıra sayıları ekle gösterildiğinde rakamdan sonra nokta konmaz, yalnızca kesme işareti ve ek yazılır. ▸ 6’ncı (6.’ncı değil) ▸ 9’uncu (9.’uncu değil) |
Konuyu pekiştirmek için 5. sınıf yazım kuralları çalışma kâğıtlarına ve yazım kuralları testlerine de göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
5. sınıf yazım kuralları konusu hangi başlıkları kapsar?
Konu; büyük harflerin kullanımı ve sayıların yazımı olmak üzere iki ana başlıktan oluşur. Büyük harfler bölümünde cümle başları, dizeler, özel adlar, ay ve gün adları ile tabelalar; sayılar bölümünde ise harfle ve rakamla yazım, ayrı ve bitişik yazım, Romen rakamları ve sıra sayıları anlatılmıştır.
Ay ve gün adları ne zaman büyük harfle başlar?
Ay ve gün adları belirli bir tarih bildirdiğinde büyük harfle başlar: 23 Nisan 1920 Cuma. Belirli bir tarih bildirmediğinde ise küçük harfle yazılır: Okullar genellikle haziranda kapanır.
Konu anlatımı hangi kurallara göre hazırlandı?
Konu anlatımı, Türk Dil Kurumunun yazım kurallarına uygun olarak hazırlanmıştır. Sık yapılan yanlışlar uyarı kutularıyla ayrıca gösterilmiştir.
Konuyla ilgili çalışma kâğıdı ve test var mı?
Evet. 5. sınıf yazım kuralları çalışma kâğıtları ve testleri sitemizde PDF olarak, cevap anahtarlarıyla birlikte ücretsiz indirilebilir.
Hazırlayan: Bilal KIŞ