Anasayfa / 5. SINIF

5. Sınıf İsmin Yerini Tutan Sözcükler (Zamirler) Konu Anlatımı

5. sınıf Türkçe dersi İsmin Yerini Tutan Sözcükler (Zamirler) konusu, bu sayfada Bilal Kış tarafından Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ne uygun olarak anlatılmıştır. Kişi isimlerinin yerini tutan sözcükler, isimlerin yerini işaret yoluyla, belirsizlik yoluyla ve soru yoluyla tutan sözcükler; ismi belirten sözcüklerle karıştırılmaması için karşılaştırma tablolarıyla açıklanmıştır.

5. sınıf Türkçe dersi İsmin Yerini Tutan Sözcükler konusunu açıklamalar ve örneklerle aşağıda bulabilirsiniz.

🗺️ KAVRAM HARİTASI

İSMİN YERİNİ TUTAN SÖZCÜKLER

🔵 Kişi İsimlerinin Yerini Tutanlar

➤ Kişi Sözcükleri: ben, sen, o, biz, siz, onlar (Örn.: Ben çizdim.)

➤ “Kendi” Sözcüğü: Bütün kişilerin yerine geçebilir (Örn.: kendim, kendin)

🟢 İşaret Yoluyla

➤ İşaret Sözcükleri: bu, şu, o, burası, öteki… (Örn.: Bunu götür.)

🟠 Belirsizlik Yoluyla

➤ Belirsizlik Sözcükleri: herkes, kimse, bazıları, hepsi… (Örn.: Herkes geldi.)

🟣 Soru Yoluyla

➤ Soru Sözcükleri: kim, ne, nere, hangisi, kaçı… (Örn.: Kim geldi?)

İsmin Yerini Tutan Sözcükler

Cümlede bir ismin yerine kullanılan sözcüklere ismin yerini tutan sözcükler denir.

Bu sözcükler sayesinde aynı ismi tekrar tekrar söylemekten kurtuluruz.

Örnekler:

  • Herkes bu habere çok sevindi.

  • Onlar yarın tatile çıkıyor.

  • Burası çok sessiz bir yer.

  • Kim kapıyı çaldı?

  • Bazıları hâlâ gelmedi.

  • Bu maketi kendim yaptım.

1. Kişi İsimlerinin Yerini Tutan Sözcükler

Kişi isimlerinin yerine kullanılan “ben, sen, o, biz, siz, onlar” sözcükleridir.

Örnekler:

  • Bu resmi ben çizdim.

  • Sen de bizimle gelir misin?

  • Kapıyı o açtı.

  • Hafta sonu biz pikniğe gideceğiz.

  • Siz hangi takımı tutuyorsunuz?

  • Onlar her yaz köye gider.

⚠️ Uyarı

“Kendi” sözcüğü; ben, sen, o, biz, siz, onlar sözcüklerinin hepsinin yerine kullanılabilir.

▸ Odamı kendim topladım. (ben)

▸ Ödevini kendin yapmalısın. (sen)

▸ Bu kararı kendisi verdi. (o)

▸ Bahçeyi kendimiz düzenledik. (biz)

▸ Yemeğinizi kendiniz seçin. (siz)

▸ Biletlerini kendileri aldılar. (onlar)

⚠️ Uyarı

“Ben” ve “sen” sözcükleri “-e” ekini aldığında “bana” ve “sana” biçimine dönüşür.

▸ Bana bir bardak su getirir misin? (ben + e)

▸ Sana güzel bir sürprizim var. (sen + e)

2. İsimlerin Yerini İşaret Yoluyla Tutan Sözcükler

İsimlerin yerini işaret ederek tutan sözcüklerdir.

“bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, öteki, beriki, burası, şurası, orası” gibi sözcükler bu görevdedir.

Örnekler:

  • Bunu kardeşine götür.

  • Şunlar dünden kalmış.

  • Orası çok soğukmuş.

  • Ötekini de alabilir miyim?

  • Burada biraz dinlenelim.

  • Onu çantama koymayı unuttum.

⚠️ Uyarı

İsmin yerini işaret yoluyla tutan sözcükler ile ismi işaret yoluyla belirten sözcükler karıştırılmamalıdır. Belirten sözcüklerden sonra mutlaka bir isim gelir.

İsmin Yerini Tutmuş

İsmi Belirtmiş

Şunu bana uzat.

Şu kitabı bana uzat.

Ötekini beğendim.

Öteki elbiseyi beğendim.

Bunlar çok tatlı.

Bu kurabiyeler çok tatlı.

⚠️ Uyarı

“O” ve “onlar” sözcükleri hem bir kişinin hem de bir varlığın yerine kullanılabilir.

Kişinin Yerini Tutmuş

Bir Varlığın Yerini Tutmuş

O, sınıfımızın en neşeli öğrencisidir.

O, dolabın üstünde duruyor.

Onlar bize misafirliğe geldi.

Onlar sonbaharda yapraklarını döker.

3. İsimlerin Yerini Belirsizlik Yoluyla Tutan Sözcükler

İsimlerin yerini kesin olarak değil, belli belirsiz tutan sözcüklerdir.

“herkes, kimse, biri, birileri, bazıları, birkaçı, birçoğu, hepsi, tümü, hiçbiri, başkası” gibi sözcükler bu görevdedir.

Örnekler:

  • Herkes bayram için hazırlık yapıyor.

  • Kimse bu bilmeceyi çözemedi.

  • Biri kapıyı çalıyor.

  • Kurabiyelerin hepsini yediniz mi?

  • Öğrencilerin birçoğu erken geldi.

  • Bu konuda başkalarına da danıştım.

⚠️ Uyarı

İsmi belirsizlik yoluyla belirten sözcükler ile ismin yerini belirsizlik yoluyla tutan sözcükler karıştırılmamalıdır.

İsmi Belirtmiş

İsmin Yerini Tutmuş

Bazı öğrenciler kütüphaneye gitti.

Bazıları kütüphaneye gitti.

Birkaç elma çürümüş.

Birkaçı çürümüş.

Her öğrenci formunu doldurdu.

Herkes formunu doldurdu.

4. İsimlerin Yerini Soru Yoluyla Tutan Sözcükler

İsimlerin yerini soru sorarak tutan sözcüklerdir.

“kim, ne, nere(si), hangisi, kaçı” gibi sözcükler ve bunların ek almış biçimleri bu görevdedir.

Örnekler:

  • Kim bu güzel resmi çizdi?

  • Tatilde nereye gideceksiniz?

  • Akşam yemeğinde ne yiyeceğiz?

  • Bu kalemlerden hangisi senin?

  • Kardeşlerinin kaçı okula gidiyor?

  • Bu mektubu kime yazdın?

📌 Not

İsmin yerini soru yoluyla tutan sözcükler ile ismi soru yoluyla belirten sözcükler karıştırılmamalıdır.

İsmi Soru Yoluyla Belirtmiş

İsmin Yerini Soru Yoluyla Tutmuş

Hangi oyunu oynayalım?

Hangisini oynayalım?

Kaç öğrenci yarışmaya katıldı?

Kaçı yarışmaya katıldı?

Konuyu pekiştirmek için 5. sınıf ismin yerini tutan sözcükler çalışma kâğıtlarına ve zamirler testlerine de göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

5. sınıf ismin yerini tutan sözcükler konusu hangi başlıkları kapsar?

Konu; kişi isimlerinin yerini tutan sözcükler ile isimlerin yerini işaret, belirsizlik ve soru yoluyla tutan sözcükler olmak üzere dört başlıktan oluşur. “Kendi” sözcüğünün kullanımı da ayrıca açıklanmıştır.

İsmin yerini tutan sözcük ile ismi belirten sözcük nasıl ayırt edilir?

Sözcükten sonra bir isim geliyorsa o sözcük ismi belirtir: “Bu kurabiyeler çok tatlı.” Sözcük tek başına kullanılıp bir ismin yerine geçiyorsa ismin yerini tutar: “Bunlar çok tatlı.”

Konu anlatımında örnekler var mı?

Evet. Her başlıkta örnek cümleler verilmiş, sık karıştırılan kullanımlar uyarı kutuları ve karşılaştırma tablolarıyla gösterilmiştir.

Konuyla ilgili çalışma kâğıdı ve test var mı?

Evet. 5. sınıf ismin yerini tutan sözcükler çalışma kâğıtları ve zamirler testleri sitemizde PDF olarak, cevap anahtarlarıyla birlikte ücretsiz indirilebilir.

Hazırlayan: Bilal KIŞ