Anasayfa / 5. SINIF

5. Sınıf Görsel, Grafik ve Tablo Yorumlama Konu Anlatımı

5. sınıf Türkçe dersi Görsel Okuma ve Yorumlama konusu, bu sayfada Bilal Kış tarafından Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ne uygun olarak anlatılmıştır. Resim, fotoğraf ve karikatür yorumlama, sembol ve işaretler, grafik ve tablo yorumlama ile harita ve kroki okuma konuları, ulaşılabilen ve ulaşılamayan yargıları gösteren örneklerle açıklanmıştır.

5. sınıf Türkçe dersi Görsel Okuma, Grafik, Tablo, Harita ve Kroki Yorumlama konusunu açıklamalar ve örnek görsellerle aşağıda bulabilirsiniz.

🗺️ KAVRAM HARİTASI

GÖRSEL OKUMA VE YORUMLAMA

🔵 Görsel Yorumlama

🟢 Grafik ve Tablo Yorumlama

🟠 Harita ve Kroki Yorumlama

Resim, Fotoğraf, Karikatür

Ana fikri, duyguyu, mesajı bulma

Grafikler

Sütun ve daire grafikleri

Kroki

Ölçüsüz, kabataslak çizim

Sembol ve İşaretler

Trafik işaretleri, akıllı işaretler

Örn.: 🚸 ♻️

Tablolar

Satır ve sütunlardaki bilgiler

Harita

Ölçekli, lejantlı çizim

Altın Kurallar

Kendi bilgini katma!

Görsel Okuma Nedir?

Görsel okuma; yazılı metinlerin ötesine geçerek resim, fotoğraf, karikatür, sembol, grafik, tablo, harita ve kroki aracılığıyla aktarılan bilgileri doğru anlama, karşılaştırma ve bunlardan sonuç çıkarma becerisidir.

Ne Yaparız?

Açıklama

Görsel yorumlama

Bir fotoğraf, resim veya karikatürdeki ana fikri, duyguyu ve mesajı buluruz.

Grafik, tablo okuma

Sayısal bilgileri ve anket sonuçlarını inceleyerek sonuç çıkarırız.

Harita, kroki okuma

Konum, yön ve mesafe bilgilerini değerlendiririz.

Sembol ve işaretleri anlama

Trafik işaretlerinin, akıllı işaretlerin ve logoların anlamını kavrarız.

Karikatür çözümleme

Mizahi bir çizimdeki gizli eleştiriyi yakalarız.

💡 Bilgilendirme

Görsel okuma bize şunları kazandırır:

• Eleştirel düşünme: Görseldeki ayrıntıları fark etmeyi ve neden-sonuç ilişkisi kurmayı sağlar.

• Metin-görsel ilişkisi kurma: Bir görselin metni nasıl desteklediğini anlamayı geliştirir.

• Günlük hayata uyum: Haberlerde, tabelalarda ve sosyal medyada karşılaştığımız görsel mesajları doğru anlamamızı sağlar.

1. Görsel Yorumlama

Yazılı olmayan materyalleri (resim, fotoğraf, karikatür, afiş, sembol) anlama ve değerlendirme sürecidir.

Neyi ölçer? Görseldeki ana fikri, duyguyu veya verilmek istenen gizli mesajı yakalama becerisini ölçer.

🖼️ GÖRSEL: Bir parkta piknik sonrası

🌳🌳🌼🌳

🥤🍌🧃📰 ⬅️ 🗑️

🐦🐦

Çimlerin üzerinde çöpler duruyor. Hemen yanındaki çöp kutusu boş. Kuşlar çöplerin arasında yiyecek arıyor.

✅ Çözüm

Bu görselden şu yargılara ulaşılabilir:

• İnsanlar çöplerini çöp kutusuna atmamıştır.

• Yere atılan çöpler, parktaki canlıları olumsuz etkilemektedir.

• Çevreyi korumak için bireylerin duyarlı olması gerekir.

⚠️ Uyarı

Bu görselden şu yargıya ulaşılamaz: “Parkta çöp kutusu sayısı yetersizdir.” (Görselde boş bir çöp kutusu vardır, kutu sayısının az olduğuna dair bir ipucu yoktur.)

Sembol ve İşaretleri Anlama

İşaret

Anlamı

🚸

Okul geçidi, yaya olarak geçen çocuklara dikkat

♻️

Geri dönüştürülebilir ürün

🚭

Sigara içmek yasaktır.

7+

Bu yayın 7 yaş ve üzeri izleyiciler içindir. (Akıllı işaret)

🔇

Sessiz olunuz.

2. Grafik ve Tablo Yorumlama

Sütun grafiği, daire grafiği veya bilgi tablolarındaki verileri inceleyerek bunlardan sözel çıkarımlar yapma sürecidir.

Neyi ölçer? Verileri karşılaştırma, artış ve azalışları görme, en az ve en fazla olanı belirleme, “ulaşılabilir” ve “ulaşılamaz” yargıları ayırt etme becerisini ölçer.

🔎 İpucu

Grafik ve tablo okurken üç altın kural:

• Kendi bilginizi katmayın. Yalnızca grafikte veya tabloda verilen bilgilere göre yorum yapın.

• “Kesinlikle, sadece, çünkü” ifadelerine dikkat edin. Grafikte görünmeyen bir neden veya ayrıntı için kesin yargıda bulunulamaz.

• Başlıkları ve açıklamaları dikkatle okuyun. Grafiğin neyi gösterdiğini (kişi sayısı mı, yüzde mi) mutlaka kontrol edin.

Sütun Grafiği

Okul Kütüphanesinden Aylara Göre Ödünç Alınan Kitap Sayısı

Ay

Grafik

Kitap

Eylül

████████

40

Ekim

█████████████

65

Kasım

████████████████

80

Aralık

███████████

55

Ocak

██████████████████

90

✅ Çözüm

Bu grafikten şu yargılara ulaşılabilir:

• En çok kitap ocak ayında ödünç alınmıştır.

• En az kitap eylül ayında ödünç alınmıştır.

• Eylülden kasıma kadar ödünç alınan kitap sayısı sürekli artmıştır.

• Kasımdan aralığa geçerken ödünç alınan kitap sayısı azalmıştır.

⚠️ Uyarı

Bu grafikten şu yargıya ulaşılamaz: “Aralık ayında öğrenciler sınavlara hazırlandığı için daha az kitap okumuştur.” (Grafikte azalmanın nedeni ile ilgili hiçbir bilgi yoktur.)

Daire Grafiği

Sınıfımızdaki Öğrencilerin En Sevdiği Mevsimler

Mevsim

Dağılım

Oran

Yaz

████████████████████

%40

İlkbahar

████████████

%25

Kış

██████████

%20

Sonbahar

███████

%15

✅ Çözüm

Bu grafikten şu yargılara ulaşılabilir:

• Sınıfta en çok sevilen mevsim yazdır.

• En az sevilen mevsim sonbahardır.

• İlkbaharı sevenler, kışı sevenlerden daha fazladır.

⚠️ Uyarı

Bu grafikten şu yargıya ulaşılamaz: “Öğrenciler yazı, okullar tatil olduğu için sevmektedir.” (Grafikte öğrencilerin tercih nedenleri yer almaz.)

Tablo

Dört Öğrencinin Hafta İçi Her Gün Okuduğu Sayfa Sayısı

Öğrenci

Pazartesi

Salı

Çarşamba

Perşembe

Cuma

Elif

20

25

20

30

25

Kerem

15

15

15

15

15

Zeynep

10

15

20

25

30

Arda

30

20

10

20

35

✅ Çözüm

Bu tablodan şu yargılara ulaşılabilir:

• Kerem her gün aynı sayıda sayfa okumuştur.

• Zeynep’in okuduğu sayfa sayısı her gün artmıştır.

• Arda en az sayfayı çarşamba günü okumuştur.

• Cuma günü en çok sayfa okuyan öğrenci Arda’dır.

⚠️ Uyarı

Bu tablodan şu yargıya ulaşılamaz: “Arda çarşamba günü hasta olduğu için az sayfa okumuştur.” (Tabloda okunan sayfa sayısının neden azaldığı belirtilmemiştir.)

3. Harita ve Kroki Yorumlama

Görsel ve konumsal bilgileri doğru okuma, değerlendirme ve bunlardan çıkarımda bulunma becerisidir.

Bu sorular yön bilgisini, sembolleri ve verilen ipuçlarını birleştirerek sonuca ulaşmayı ister.

Kavram

Açıklama

Kroki

Bir yerin kuşbakışı görünümünün ölçüsüz ve kabataslak çizimidir. Sokaklar, caddeler, binaların konumu ve yönler yer alır.

Harita

Yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün ölçekli olarak düz bir yüzeye aktarılmasıdır. Lejant (açıklama kutusu), yön oku ve sınırlar bulunur.

🔎 İpucu

Harita ve kroki sorularında dikkat edilmesi gerekenler:

• Yön oku verilmişse mutlaka ona göre düşünün. Verilmemişse üst taraf kuzey, alt taraf güney, sağ taraf doğu, sol taraf batı kabul edilir.

• “Sağa döndü, sola döndü” gibi ifadelerde kendinizi hareket eden kişinin yerine koyun.

• Haritadaki renk, nokta ve simgelerin anlamını lejanttan öğrenin.

• Krokide veya metinde yer almayan bilgileri soruya katmayın.

Örnek Kroki: Mahallemiz

⬆️ KUZEY

📚 KÜTÜPHANE

MENEKŞE SOKAK

🏫 OKUL

═══ ZAFER CADDESİ ═══

🌳 PARK

MENEKŞE SOKAK

🥖 FIRIN

✅ Çözüm

Bu krokiden şu yargılara ulaşılabilir:

• Okul, Zafer Caddesi’nin kuzeyinde yer alır.

• Kütüphane ile okul arasında Menekşe Sokak bulunur.

• Park, kütüphanenin güneyindedir.

• Fırın, mahallenin güneydoğusunda yer alır.

⚠️ Uyarı

Bu krokiden şu yargıya ulaşılamaz: “Fırın, mahallenin en çok ziyaret edilen yeridir.” (Krokide ziyaretçi sayısıyla ilgili bir bilgi yoktur.)

Konuyu pekiştirmek için 5. sınıf görsel, grafik ve tablo yorumlama çalışma kâğıtlarına ve testlerine de göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

5. sınıf görsel okuma konusu hangi başlıkları kapsar?

Konu; resim, fotoğraf ve karikatür yorumlama, sembol ve işaretleri anlama, sütun grafiği, daire grafiği ve tablo yorumlama ile harita ve kroki okuma başlıklarından oluşur.

Bir görselden “ulaşılabilir” ve “ulaşılamaz” yargılar nasıl ayırt edilir?

Görselde, grafikte veya tabloda açıkça gösterilen bilgilere dayanan yargılara ulaşılabilir. Görselde yer almayan nedenler, tahminler ve kişisel düşünceler ise ulaşılamayan yargılardır. Bu yüzden seçenekleri değerlendirirken yalnızca verilen bilgiye bakılmalıdır.

Konu anlatımında örnekler var mı?

Evet. Görsel, sütun grafiği, daire grafiği, tablo ve kroki için birer örnek verilmiş, her örnekte ulaşılabilen yargılar ve ulaşılamayan bir yargı gösterilmiştir.

Konuyla ilgili çalışma kâğıdı ve test var mı?

Evet. 5. sınıf görsel, grafik ve tablo yorumlama çalışma kâğıtları ve testleri sitemizde PDF olarak, cevap anahtarlarıyla birlikte ücretsiz indirilebilir.

Hazırlayan: Bilal KIŞ